Spotkania z genderem

Banany i Natalia

2011-02-26T18:54:00.003+01:00

fot. Natalia LL, Sztuka konsumpcyjna, lata 70.

"Oczywista przewrotność sztuki konsumpcyjnej była rodzajem kpiny ze świata dojrzałej konkretności, a więc banany w uległych i czarujących ustach mogły się zmienić za przyczyną naszej przewrotnej wyobraźni w penisy spragnione pieszczot. W pewien sposób zbliżyłam się do feministycznego ruchu, choć zdaję sobię sprawę z tego, że ksenofobia feminizmu jest nie tylko wyzwoleniem kobiety, co jej uwięzieniem w szponach pochwy i macicy. Kobieta jako część przepołowionej całości spełnić się może tylko z brakującą połową, czyli z mężczyzną" Natalia LL

V-ymagający Dzień

2011-02-14T21:47:00.001+01:00

rys. Marta Nieznayu

źródło: http://dziewczynyrysuja.blogspot.com/

Rok Skłodowskiej-Curie!

2011-02-06T18:26:00.005+01:00

twórca: Jan Bajtlik

Dikes&Fags czyli proza życia

2011-02-02T22:16:00.004+01:00

Stasiuk i eunuch

2011-01-14T18:48:00.005+01:00

"I tu, i w Bajram Curri doświadczałem czegoś w rodzaju płciowej alienacji. Zawsze wydawało mi się, że w mniejszym lub większym stopniu, zależnie od sytuacji, ale jednak jestem mężczyzną. Tymczasem tutaj odnajdowałem sytuację tak radykalnie męską, że na dobrą sprawę czułem się jak kobieta, albo przynajmniej eunuch. To wszystko dookoła było tak skończenie męskie, że przypomniało jakąś homoseksualną utopię. W sensie społecznym było to państwo facetów. Jeśli spotykali się z kobietami, jeśli okazywali im czułość i przywiązanie, to musieli to czynić w tajemnicy, w ukryciu, jakby oddawali się perwersji. Natomiast przywiązanie, miłość i czułość dla przedstawicieli własnej płci były realizowane w jasnym świetle dnia, w każdej kawiarni od samego świtu. Miało się wrażenie, że ci faceci urodzili się razem, razem pragną spędzić całe życie i razem, trzymając się za ręce, umrzeć."
Andrzej Stasiuk, Dziennik pisany później, fragm. o Albanii

Sunday morning

2011-01-09T10:55:00.000+01:00

Fuckin' genius!

2010-12-04T23:50:00.003+01:00

Niezła sztuka...współczesna? prawdziwa?

2010-12-03T13:30:00.010+01:00

Natknełam się niedawno na taką oto definicję prawdziwego artysty :

Dziś z kolei przeczytałam o potrzebie feminizmu w sztuce i zamieszczam, bo fajne!

O potrzebie feminizmu w sztuce

Poruszyłam ostatnio temat potrzeby feminizmu w sztuce. Moi dyskutanci twierdzą, że problem ten nie jest już aktualny. Artystki, a także kobiety w ogóle, nie są już dyskryminowane, mają równe szanse, a sama sztuka feministyczna jest dobrze promowana. Czy na pewno tak jest? Czy utrudnienia w karierze, z którymi spotykały się artystki w dawniejszych czasach, nie stanowią już żadnego problemu? Czy sztuka to obecnie obszar demokratyczny, otwarty na wszelkie obszary inności?
Gdy rozmawiam ze studentkami, niektóre mówią, że feminizm nie jest potrzebny, ale uwaga: uzasadniają to tym, że kobiety są raczej stworzone do tego, by zajmować się domem, a nie np. wielką karierą czy polityką. Tego rodzaju opinie wprawiają mnie zawsze w zadziwienie, pokazują, że wciąż w Polsce ma miejsce konserwatywny zwrot, rodzaj backlashu, który powoduje, że niektóre kobiety funkcjonują na zasadzie opisanego już dawno „zadowolonego niewolnika”. Pojawiają się jednak studentki oraz studenci, którzy mówią, jak bardzo feminizm jest wciąż potrzebny. Dziewczyny opowiadają mi np. o tradycyjnym podziale ról, który wciąż bardzo silnie wpływa na wybory życiowe młodych ludzi; o tym, że często młode artystki zakładając rodziny, tracą możliwość kontynuowania swojej kariery i wycofują się z rywalizacji w świecie sztuki. Sfera domowa, opieka nad dzieckiem wciąż traktowane są jako domeny kobiece, co powoduje, że kobietom jest po prostu trudniej znaleźć czas na realizację swoich aspiracji. Ale jestem ciekawa, co Wy o tym myślicie, na ile feminizm wciąż jest potrzebny w świecie sztuki?
Pytam o to również dlatego, że w zasadzie w samej sztuce można odnaleźć raczej tendencje postfeministyczne, niż otwarcie feministyczne. Czy jest tak, że artystki nie odczuwają już potrzeby tworzenia feministycznej sztuki czy raczej boją się bardziej radykalnych deklaracji i tego, że zostaną zmarginalizowane?

Natknęłam się jednak ostatnio na prace studentki Uniwersytetu Artystycznego w Poznaniu, Małgorzaty Maciaszek, które prezentowane były w poznańskim Babilądzie.
Artystka o swoich pracach pisze tak: „Począwszy od plakatu z tytułowym hasłem „Kobiecy plakat”, który zwraca uwagę na problem udziału kobiet w sztuce (w tym także plakatu), poprzez plakaty zwracające uwagę na socjalizację płci, wychowanie seksualne, skończywszy na tych namawiających do walki o własne prawa, wszystkie mają na celu uświadomienie widzom problemów dotykających kobiety w polskim społeczeństwie.
Przecież wystarczy rozejrzeć się dookoła siebie: przyjrzeć się uważniej reklamom, które wymuszają na kobietach nieskazitelny wygląd i stają się źródłem tzw. terroru piękna lub z drugiej strony przedstawiają je w roli osób, dla których jedyną pasją jest pranie, sprzątanie, gotowanie i opieka nad dziećmi”.

A więc są osoby, które problem zauważają i otwarcie o nim mówią. Mi osobiście podoba się forma tych plakatów, które wykonane są na zasadzie graffiti zrobionego przy użyciu szablonu. Ta prosta forma odnosi się do sztuki ulicy, sztuki walczącej, wyrażającej sprzeciw na zastaną rzeczywistość. Prace są dosadne, ironiczne, ale jest to rodzaj gorzkiej ironii.
Pod każdym obrazem znajdują się informacje dotyczące sytuacji kobiet. Np. „Prawo studiowania w Warszawskiej Szkole Sztuk Pięknych kobiety uzyskały w 1904 roku, na w Krakowskiej Akademii – w 1920 roku” albo: „Kobiety odbierają swe podrzędne położenia jako naturalne – nie wyrażają chęci walki o jego zrównanie z męskim, są przekonane, że taka, a nie inna sytuacja, także w sferze działalności ekonomicznej, jest oczywista. Nie mają zatem poczucia dyskryminacji, nie dążą do zmiany tej sytuacji; słaby sprzeciw wobec tradycyjnego modelu kobiecej roli społecznej, a nawet jego brak, jest tu znamienny”.
Zgadzam się z tą konstatacją i dlatego uważam, że feminizm jest wciąż potrzebny w sztuce. Choć podejrzewam, że nie jest to raczej popularny pogląd...

Wiecej na blogu: http://strasznasztuka.blox.pl/2010/11/O-potrzebie-feminizmu-w-sztuce.html

Światowy Dzień AIDS

2010-12-01T07:53:00.000+01:00

"Niebieskie pigułki" to autobiograficzna historia związku młodego mężczyzny z kobietą zarażoną wirusem HIV, której synek również jest nosicielem wirusa. Wraz z bohaterami mamy okazję poznać zarówno mity i stereotypy dotyczące AIDS, jak i inny - bardziej "ludzki" wymiar dżumy XX wieku. Dzięki dynamicznym i oryginalnym rysunkom oraz niebanalnej fabule odkrywamy, iż pozytywny wynik testu na obecność wirusa HIV nie musi od razu oznaczać samotnego oczekiwania na uaktywnienie się choroby, lecz może stanowić początek nowego życia u boku kochającego partnera czy partnerki. Bohaterowie komiksu Peetersa zarażają nas swoim optymizmem. Zawarty w "Niebieskich pigułkach" opis sytuacji z ich życia ukazuje, iż nawet zmagania z wirusem HIV mogą stać się częścią codziennej rutyny.

"Niebieskie pigułki" zdobyły pierwszą nagrodę polskiej edycji Festiwalu Alph-Art, na którym jury złożone z uczniów liceów dwujęzycznych z Krakowa, Katowic, Gdyni, Poznania, Wrocławia i Warszawy oceniali siedem komiksów wydanych we Francji w 2001 r. i nominowanych do francuskiej nagrody Alph-Art w kategorii najlepszy album.
Młodzi jurorzy postanowili nagrodzić komiks Peetersa ponieważ "mówi o życiu i pokazuje jego prawdziwe oblicze, ugruntowuje wiarę w siłę miłości i celowość poświęcania się dla innej osoby. Ten album to dzieło bardzo osobiste, a wreszcie historia, która może zdarzyć się każdemu" - powiedział przewodniczący jury Andrzej Visentini.

Scenariusz: Frederik Peeters
Rysunek: Frederik Peeters

źródło: http://www.komiks.gildia.pl/komiksy/niebieskie_pigulki/1

Jak zabić Warhola

2010-11-29T17:37:00.009+01:00

"I shot Andy Warhol", film oparty na faktach zaczerpniętych z życia Valerie Solanas, kobiety, która 3 czerwca 1968 roku strzeliła do Andy Warhola. Zamiarem reżysera było pokazanie, jak do tego doszło.

Valerie to młoda mieszkanka Manhattanu utrzymująca się z prostytucji i pisania sztuk teatralnych. Pewnego dnia zostaje przedstawiona przez swojego znajomego genialnemu Andiemu Warholowi. Valerie wkrótce dołącza do kręgu najbliższych przyjaciół artysty. Pisze kolejną sztukę i wręcza ją Andiemu mając nadzieją, że zgodzi się zostać jej producentem, lecz podczas wizyty u artysty znajduje swój „bezcenny” skrypt rzucony na kanapę. Wzbudza to w niej niepohamowany gniew…

gatunek: dramat
kraj: USA
rok produkcji: 1996
reżyseria: Mary Harron
obsada: Lili Taylor, Jared Harris, Lothaire Bluteau

ZIMA

2010-11-29T16:29:00.001+01:00

A co w Instytucie Teatralnym? Chór kobiet!

2010-11-24T08:28:00.004+01:00

Posłuchajcie chóru

Jak wypluwa zalegający w gardle piasek.

Jak zabiera głos. Jak rozpętuje językową wieżę Babel.

Kim jest chór?Dramat nowożytny wykluczył go, przysypał piachemi skazał na milczenie.Dziś CHÓR KOBIET chce odzyskać, stworzyć głos.

Projekt Marty Górnickiej w Instytucie Teatralnym im. Zbigniewa Raszewskiego. Nowoczesny chór tragiczny tworzony przez kobiety różnych zawodów i w różnym wieku podważa klisze językowe i odsłania język w jego ideologicznym wymiarze, przemawia słowami tekstów wykluczonych. Partytura opiera się na tekstach kultury m. in. fragmentach Antygony, dziełach Barthesa, Foucaulta, Simone de Beauvoire, frazach codziennego języka, sloganach reklamowych, przepisach kulinarnych, cytatach z filmów i baśni. Zabrzmią zapomniane nuty i dźwięk telewizora. Chór kobiet będzie wykrzykiwał, wyśpiewywał i wyszeptywał. Słowa potraktuje jak muzykę. Język przemieni w głos.„Dramat nowożytny zerwał z chórem, przez co pozbawił się pewnego wymiaru tragiczności. Musimy przywrócić chór scenie, znaleźć nowe formy jego teatralnej obecności; musimy przywrócić kobiety chórowi. Chór kobiet będzie krzyczał, szeptał i śpiewał. Słowa potraktuje jak muzykę. Język przemieni w głos – uruchomi jego subwersywną siłę.”

Praca chóru ma charakter otwarty i procesualny. To przestrzeń eksperymentu i poszukiwań w obszarach:• pamięci – przypomina pieśni polskie, zapomniane teksty dramatyczne, pieśni chóru z dramatów antycznych • głosu – poszukuje głosu chóru oderwanego od języka np. w rytmach, echolaliach, burdonie• gender – próbuje odzyskać stworzyć głos i język kobiety w kulturzeChór będzie inicjował akcje performatywne w rozmaitej przestrzeni miejskiej (biblioteka, hotel, stadion, kościół, ulica, sklep). • Chór Kobiet chór przegiętych dźwięków, rytmu, żywiołu i kontrastów• Chór Kobiet trochę performatywny trochę kabaretowy trochę popowy trochę operowy Chór Kobiet jest projektem odzyskania i zarazem krytyki języka, narzędzia przemocy. Współpraca muzyczna i kompozytorska: Aleksandra Gryka, Robert Piotrowicz, Paweł Mykietyn, Dobromiła Jaskot, Dj-Lenar.Produkcja: Instytut Teatralny im. Zbigniewa Raszewskiego

[ FRAGMENTY: ] TU mÓWi CHÓR: tylko 6 do 8 godzin tylko 6 do 8 godzin tylko 6 do 8 godzin Wy- stę - PO - wa- łam, Wy- stę - PO- wa- łam, Wy- stę - PO- wa- łam A ONI CHCĄ KAŻDEJ KOBIETY, NIE WIADOMO TYLKO GDZIE ZNALEŹĆ KAŻDĄ KOBIETĘ NIE MA CISZY CISZY SZYSZSSZSZSZSSZSZSZSZSZSZSSZSZSZ Kiss me tiger... Nie dziwi mnie, że się w kółko POWTARZAM, w końcu sama JESTEM kobietą ! Baby polskie baby parzone babki piaskowe [na proszkach burzących]

Casting na Kozyrę w Zachęcie!

2010-11-23T21:45:00.002+01:00

Zachęta Narodowa Galeria Sztuki oraz Katarzyna Kozyra poszukują odtwórcy/odtwórczyni roli Katarzyny Kozyry w autobiograficznym filmie fabularnym. Jeśli masz pomysł, jak przedstawić Kozyrę weź udział w castingu. Opowiedz nam do kamery o Kozyrze lub spróbuj się w nią wcielić.

Zgłoszenia w postaci gotowego filmu na temat „Katarzyna Kozyra” przyjmujemy mailowo już teraz na adres casting@zacheta.art.pl lub na portierni Zachęty, pl. Małachowskiego 3, Warszawa, tylne wejście.

Ponadto, podczas trwania monograficznej wystawy Katarzyny Kozyry w Zachęcie, od 29 listopada 2010, w specjalnie do tego przygotowanym boksie castingowym, będziesz mógł/mogła nagrać swoje wystąpienie.

Forma, technika, czas trwania filmu jest dowolna, liczy się pomysł!

Katarzyna Kozyra, Il Castrato

Knickers by Ann Summers

2010-11-21T20:24:00.002+01:00

fot. Mario Testino

(S)He's a man

2010-11-21T11:15:00.002+01:00

Sunday morning

2010-11-21T10:36:00.002+01:00

fot. Guy Bourdin

Trans-akcja z Anną Grodzką

2010-11-16T18:33:00.002+01:00

Rozmowa z Anną Grodzką, prezeską fundacji Trans-Fuzja, zajmującej się upowszechnianiem wiedzy o transpłciowości i pomocą osobom transseksualnym i transwestytom.

Niedawno miała miejsce premiera filmu dokumentalnego "Trans-akcja" opowiadającego historię procesu zmiany przez nią płci. Obecnie kończy scenariusz filmu fabularnego poświęconego tematyce transseksualizmu.
16 listopada obchodzimy Międzynarodowy Dzień Tolerancji. Podoba ci się to święto?
Bardzo mi się nie podoba. Tolerancja powinna być czymś zakorzenionym w naszym społeczeństwie i ten dzień pokazuje tylko tyle, że jej nie ma. Nie chcę, żeby jej brak było uznawany za coś normalnego. Nie ma tolerancji, ale obchodzimy Dzień Tolerancji, nie ma równości kobiet i mężczyzn, za to mamy Dzień Kobiet. Z drugiej strony, choć nie zamierzam go czcić, to na pewno jest to okazja do mówienia może nie o tolerancji, ale o akceptacji dla każdej odmienności, która nie szkodzi innym ludziom.
Użyłaś słowa akceptacja. Czy chodzi o to, że tolerancja to za mało?
Rzeczywiście jest tak, że różne grupy walczące o swoje prawa często mówią, że żądają nie tylko tolerancji, ale i akceptacji. Są też i ludzie, którzy mówią: "ja mogę tolerować, ale nie muszę akceptować". W moim przekonaniu tolerancja wobec drugiego człowieka, jeżeli nie czyni on krzywdy innym, pozytywnie funkcjonuje w społeczeństwie, to za mało. Każda osoba zasługuje na szacunek.
A tolerancja to nie szacunek?
Tolerancja to jeszcze nie jest szacunek. Szacunek zaczyna się w momencie jakiejś akceptacji wobec człowieka, choć niekoniecznie wobec tego, co on robi. Nie muszę być gejem czy osobą transseksualną, żebym akceptowała to, że ktoś nią jest. Bo ja akceptuję jej człowieczeństwo. A ona ma prawo żyć tak, jak żyje, ponieważ tym, co robi, nikomu nie szkodzi.
Na pewno spotkałaś się ze stwierdzeniami, że akceptacja jest równoznaczna z przyjęciem czyichś poglądów czy stylu życia. Czy o to w niej chodzi?
To nietrafione zarzuty. To, czego każdy ma prawo wymagać, to szacunek. Nie żądam, żeby ktoś przejął moje poglądy, wręcz przeciwnie, wolę różnorodność. To, że są ludzie, którzy widzą świat inaczej, prowadzą inny tryb życia, ubierają się inaczej, mówią innym językiem, mają inny kolor skóry. Niech każdy ma prawo być wolny. Ale niech też szanuje drugiego człowieka, akceptuje, nie tylko toleruje.
Sama należysz do grupy osób, którym wielu ludzi odmawia prawa do szacunku.
Tak. Jestem osobą transseksualną.
Co to oznacza?
Że nie akceptuję swojej płci metrykalnej oraz biologicznej. I ta nieakceptacja jest u mnie silna i trwała.
Transseksualizm często jest mylony z transwestytyzmem. Na czym polega różnica?
Osoby, które naukowo zajmują się sprawami transseksualności i transwestytyzmu, używają na ich określenie szerszego znaczeniowo słowa transpłciowość. Lekarze - nieładnego określenia dysforia płciowa, czyli nieakceptacja własnej płci. A ludzie akceptują swoją płeć na różnym poziomie. Jedni cieszą się, że są danej płci i czują się w tym świetnie, inni czują się tak sobie, a jeszcze inni woleliby ją zmienić. Ale jeśli to nie jest silne i trwałe, to jeszcze nie są transseksualistami. Transseksualizm jest skrajnym nieakceptowaniem swojej płci, takim, które jest trwałe i powoduje duże cierpienie. Transwestytyzm, a właściwie, według nomenklatury medycznej, transwestytyzm podwójnej roli też jest stanem dysforii płciowej, tylko mniej nasilonym niż transseksualizm. Transwestyta to osoba, która w sumie akceptuje swoją płeć, ale nie do końca się w niej czuje dobrze, czasem tęskni, żeby być osobą przeciwnej płci i coś robi w tej sprawie. Transwestytyzm jest mylony z fetyszyzmem transwestytycznym, który jest parafilią.
Najczęściej ludzie myślą, że transwestyta to mężczyzna, który włożył buty na wysokich obcasach, siatkowe rajstopy, minispódniczkę i pomalował twarz na siedem kolorów. A tak naprawdę może to być zarówno transseksualista, jak i transwestyta lub jeszcze ktoś inny. Ale dowiemy się tego, dopiero patrząc od wnętrza tej osoby.
Czyli środowisko osób transpłciowych jest bardzo różnorodne. Czy zdarza się, że jesteście nietolerancyjni wobec samych siebie?
Jak najbardziej. Zauważ, że społeczeństwo ma wypaczony obraz transpłciowości, często lokuje ją w kategoriach zboczeń, parafilii. Nic więc dziwnego, że są osoby transseksualne, które próbują stworzyć swoje własne getto i twierdzą, że one nie mają nic wspólnego z transwestytami. W ten sposób wchodzą w stereotyp społeczny, bo jest to dla nich wygodne. Kłopot w tym, że jest też nieprawdziwe. Często spotykam się z zarzutem, że moje podejście do transpłciowości, polegające na przygarnianiu również transwestytów, szkodzi osobom transseksualnym. A ja myślę, że nie szkodzi. Bo wiem z praktyki, że transwestyci mają dokładnie ten sam problem co transseksualiści - nieakceptację swojej płci. Z drugiej strony rozumiem osoby transseksualne, które starają się bronić przed kojarzeniem ich ze wszystkimi innymi odmiennościami. Po pokazie przedpremierowym filmu "Trans-akcja" podeszła do mnie jakaś pani, aby mi podziękować i pogratulować. I powiedziała, że chciałaby tylko, aby się zmieniło myślenie o nas, to, że ludzie kojarzą nas z tym wszystkimi zboczeńcami. Odpowiedziałam, że to jest temat na inną rozmowę. Ale uważam, że nikt nie ma prawa fałszować rzeczywistości w imię obrony swoich interesów. My, osoby transpłciowe, musimy przyjąć do wiadomości, że ten świat jest bardzo skomplikowany. Więc przekazujmy po prostu wiedzę o tej komplikacji, zamiast oceniać i wykluczać.
Zdarza się, że osoby, na rzecz których działasz, twierdzą, że ta działalność jest bez sensu? Bo przecież są takie osoby transseksualne, które po korekcie płci chcą po prostu zapomnieć o tym, że kiedyś były kimś innym. I nie przyznają się do tego nawet w swoim najbliższemu otoczeniu.
Rozumiem takie osoby. One po prostu żyją w takim świecie, w jakim żyją i chcą w nim po prostu żyć. Nie chcą niczego więcej i mają do tego prawo. To jest postawa zachowawcza. One sobie zmieniły płeć, środowisko i dla nich jest po sprawie. Kłopot w tym, że nie załatwiły sprawy akceptacji społecznej dla tego zjawiska. A przecież lepiej by było, gdyby mogły po prostu śmiało się przyznać, że są, kim są. Wiem, że to nie jest proste. Jestem jedną z zaledwie kilku osób w Polsce, które się jawnie do tego, że miały inną płeć, przyznają, i rozumiem problemy innych. Ja też boję się kłopotów, które mogę przez to mieć, niektóre mam, ale z jakiegoś powodu biorę to na siebie. Zawsze byłam blisko harcerstwa, próbowałam zmieniać świat i nadal próbuję. Zresztą uważam, że przez te kilka lat działalności Trans-Fuzji stało się wiele dobrego dla osób transpłciowych i spory procent tego wynika z naszej działalności.
Co udało się wam osiągnąć?
Do niedawna było tak, że raz na kilka lat ukazywał się artykuł o tym, że ktoś zmienił płeć. I ten ktoś mówił w nim o tym, jaki ten świat jest podły dla osób, które rodzą się w nieswojej płci. I że trzeba dać im żyć. W tej chwili liczba tekstów czy programów w mediach na temat transpłciowości jest dużo większa. I, co ważne, coraz częściej pisze się o tym nie w kategorii sensacji, ale merytorycznie. I to jest właśnie efekt tego, co my robimy - daliśmy mediom żer, one sobie żrą i o to chodzi. A ja mam szansę ci powiedzieć to, co mówię.
Jeden z przykładów waszej obecności w mediach to film "Trans-akcja", którego premiera miała miejsce na początku listopada. Co chciałaś osiągnąć, pozwalając sfilmować przemianę, którą przeszłaś w ciągu ostatnich lat?
Głównym problemem osób transpłciowych jest niezrozumienie, nieakceptacja społeczna. Fundacja Trans-Fuzja, której prezeską jestem, powstała, by szerzyć wiedzę na ten temat i pomagać osobom transpłciowym. Można to robić na dwa sposoby. Albo mówić o tym, jak to w tym kraju jest ciężko, że praktycznie nie ma prawa regulującego nasze problemy, że polityka medyczna sprawia, że zmiana płci odbywa się na nasz własny koszt. No i że osoby transpłciowe muszą się liczyć z ostracyzmem społecznym w momencie, gdy ujawnią swoją tożsamość. Można też zrobić coś innego. Pokazać inną prawdę: że da się dokonać korekty płci, że nie jest aż tak źle. I ten film to pokazuje. Mówi też oczywiście o problemach, z jakimi się spotykam, bo o tym nie wolno nie mówić. Ale z drugiej strony ja nie chcę pokazywać, że to trauma, coś strasznego, przerażającego. Nie chcę straszyć ani bliskich osób transpłciowych, ani ich samych. Co tydzień na grupie wsparcia, którą prowadzę, walczę z uwewnętrznioną transfobią, z tym, że ludzie nie chcą sobie pomóc. I pokazuję im, że trzeba walczyć, że jeżeli ktoś cierpi, to powinien coś z tym zrobić. Taka miała być wymowa tego filmu. Bo często jest tak, że problemy, strachy, lęki przeważają nad możliwością zmiany.
Wspomniałaś, że polskie prawo praktycznie nie zauważa osób transseksualnych. Próbujecie to zmienić?
Tak. Najważniejsze jest to, że możliwość zmiany tożsamości płciowej dla osób transseksualnych po prostu musi istnieć, ponieważ nie ma innego sposobu pomocy im niż zmiana prawna, zmiana płci społecznej i zmiana medyczna. Inna droga nie istnieje. I w prawie powinien być ujęty nie tylko sam proces przechodzenia prawnej zmiany płci, ale także standardy, których po prostu nie ma. Teraz jest tak, że wszystko zależy od tego, do którego sądu czy lekarza trafisz. Nieuregulowana prawnie jest też sytuacja osób po zmianie płci. Jeżeli robi to ktoś, kto na przykład gdzieś już pracował i chce, by jego CV uwzględniało jego doświadczenie zawodowe, to ma problem. Bo tej osoby, która tam pracowała, już nie ma, to jest inna osoba, ma wprawdzie tę samą osobowość prawną, ale w dokumentach jest już inny PESEL.
Czyli prawo tego nie reguluje i wszystko zależy od dobrej woli pracodawcy?
Jedynie ustawa o uczelniach wyższych mówi, że w takiej sytuacji należy zmienić dokumenty. Prawo pracy już nie. Kolejna rzecz: kim jest ta osoba dla swojego ewentualnego dziecka - matką, ojcem? W polskim prawie zazwyczaj używa się właśnie tych dwóch słów, rzadziej - słowa rodzic, które byłoby odpowiedniejsze w tej sytuacji. Następny problem to sytuacje, kiedy osoba transseksualna jeszcze przed zmianą dokumentów przychodzi do apteki z receptą na środki hormonalne. I nagle się okazuje, że dla niej te leki nie są refundowane, choć ma na nie legalną receptę, bo ma męski czy żeński PESEL. Z tych powodów i z wielu, wielu innych potrzebna jest zmiana prawa na takie, które dostrzega osoby transpłciowe.
Dnia Tolerancji nie obchodzisz, ale za to 20 listopada fundacja Trans-Fuzja organizuje Dzień Pamięci Osób Transpłciowych. W jakim celu?
Chcemy w ten sposób upamiętnić ofiary transfobicznych zbrodni z nienawiści. Kilkaset osób rocznie jest na świecie zabijanych, maltretowanych z powodu swojej transpłciowości. Chcemy, żeby ludzie o tym wiedzieli i chcemy się sprzeciwić traktowaniu inności jako czegoś złego. Dlatego co roku w ramach obchodów Dnia Pamięci Osób Transpłciowych na całym świecie urządzane są marsze i pikiety ze świecami oraz debaty poświęcone przestępstwom z nienawiści. W tym roku spotykamy się o godzinie 13 pod bramą Uniwersytetu Warszawskiego.
Rozmawiała: Ewa Tomaszewicz http://supermozg.gazeta.pl/supermozg/1,91626,8662396,Chce__aby_ludzie_uwierzyli__ze_moga_sobie_pomoc.html#ixzz15T3wzisw

Plaisir - deplaisir czyli Anette Messager

2010-11-14T20:25:00.006+01:00

Magma i Agnieszka Graff

2010-10-27T13:55:00.004+02:00

W piątek, 29 października o godzinie 18.00 w Centrum im. Zamenhofa w Białymstoku o swojej książce "Magma" opowie Agnieszka Graff.

Where...

2010-10-23T08:33:00.000+02:00

Gołębice

2010-10-21T21:06:00.002+02:00

fot. Julia Margaret Cameron The Turtle Doves, 1864

Homopedia

2010-10-19T20:03:00.004+02:00

Od niemal miesiąca działa internetowa encyklopedia o homoseksualności, zwana homopedią. Obecnie jest 76 haseł tematycznych. Można się z niej dowiedzieć informacji (mniej lub bardziej rozbudowanych) m.in. o queer theory, KPH, czy "wyjściu z szafy", a także kim była Julia Kristeva czy Judith Butler, ale też co o homoseksualistach myślał Zygmunt Freud. Encyklopedia jest ciągle rozbudowywana i ma długą listę haseł do uzupełnienia.

Tutaj tęczowy link: http://www.homopedia.pl/wiki/Strona_g%C5%82%C3%B3wna

Te dzieci nie będą hetero

2010-10-17T19:58:00.006+02:00

Skrawki ciekawych historii :

"Gdy będę miał 19 lat, to poczuję, że seksualnie jestem inny. I zrobię wszystko, by o tym nie myśleć. A jak już, to, że jestem bi. To znacznie lepiej niż homo. Poddam się, gdy skończę 26. rok. 18 lat później będę marzył o tym, by mieć taką relację ze swoimi rodzicami, jaką mam z teściami."

"Jeśli chodzi o życie erotyczne, to w pierwszej klasie podstawówki spodoba mi się chłopak z drugiej klasy. Będę patrzył na niego z podziwem. Taki ładny. W drugiej klasie liceum pojadę na zimowisko i zakocham się w koledze. Tak wszystko poustawiam, że zamieszkam z nim w pokoju. Nie odwzajemni uczuć, a jak już będę duży, odnajdę go na Naszej Klasie. Będzie żonaty. Ucieknę na studia do Niemiec, a potem wyprowadzę się do Warszawy. Zrobię tak dlatego, żeby być anonimowy."

"Nie mam pretensji do natury, ale do kultury."

Więcej można przeczytać tu:
http://wyborcza.pl/1,75480,8506043,Te_dzieci_nie_beda_hetero.html

So Girlish!

2010-10-05T18:59:00.003+02:00

sobota w Centrum Zamenhofa...

Pomiędzy

2010-09-29T19:07:00.002+02:00

Anna Maria Przybysz

więcej na: http://annamariaprzybysz.tumblr.com/

Who is your hero?

2010-09-29T18:20:00.004+02:00

Sesja z najnowszego 'Exclusiv'
foto: Agata Pospieszyńska/ asystent foto: Kasia Jakubowska/ stylizacja: Areta Szpura/ włosy: Emil Zed/ make-up: Magda Łach/ modelski: Alex, Nadia

Oiczko nasze oczko

2010-09-27T20:13:00.005+02:00

Spotkania wybrały się w piątek na spotkanie/wykład z fotografem Oiko Petersenem i popadły w zachwyt. Autor człowiek niebanalny i zainteresował i zainspirował swoją osobą. W jego portretach widać tę cienką nić porozumienia i bliskości z fotografowaną osobą.
Przykłady z dwóch projektów:

Down Town Collection

Guys from Poland with love
więcej prac i więcej o Oiko: http://www.oikopetersen.com/

ps. możliwe, że Oiko w przyszłym roku będzie pracował nad projektem foto w Białymstoku

Pani od nierówności

2010-09-23T20:59:00.004+02:00

Zagrzmiało i zawrzało nie tylko w mediach po wtorkowej wypowiedzi pełnomocniczki rządu do spraw równego traktowania - Elżbiety Radziszewskiej.

skrót historii:

Radziszewska, broniąc w TVN swej wypowiedzi z "Gościa Niedzielnego", że katolicka szkoła ma prawo zwolnić nauczycielkę lesbijkę, wytknęła przeciwnikowi w dyskusji, że jest gejem. "Jest tajemnicą poliszynela, kto jest partnerem pana Śmiszka" - powiedziała. Krzysztof Śmiszek, wiceszef Polskiego Towarzystwa Prawa Antydyskryminacyjnego, zarzucił jej homofobię i zapowiada pozew.

a teraz reakcja:

Młodzieżówka SLD złożyła do rzecznika praw obywatelskich skargę na Radziszewską za "homofobiczne" wypowiedzi.

Pełnomocniczkę krytykują też koledzy z PO. - To wypowiedź niezręczna. Życie osobiste czy orientacja seksualna nie powinny być przedmiotem publicznych rozważań, szczególnie ministra, który powinien walczyć z dyskryminacją - mówi "Gazecie" szef klubu PO Tomasz Tomczykiewicz.

Wiceszefowa klubu Małgorzata Kidawa-Błońska: - Wypowiedzi pani Radziszewskiej nie mieszczą się w standardach, które powinny obowiązywać ministra.

Czy Radziszewska powinna być odwołana? - Premier wróci z urlopu i zdecyduje - mówi Tomczykiewicz.

I list nauczycieli: - Szkoła ma uczyć tolerancji. A pani łamie podstawowe prawa człowieka! - piszą w liście otwartym działacze Związku Nauczycielstwa Polskiego.

a pan Gowin nie ma nic przeciwko pani od nierowności: Jarosław Gowin twardo broni minister Elżbiety Radziszewskiej za jej wypowiedź, że szkoła katolicka może odmówić zatrudnienia lesbijce. - Jeśli wegetarianie założą własną szkołę, to mają prawo zatrudniać tylko wegetarian i państwu wara od tego, co oni robią - mówił w TVN24.

źródło: gazeta wyborcza

Stan doskonały

2010-09-10T12:12:00.002+02:00

Gayfriendly Paris

2010-09-01T00:22:00.002+02:00

Wyszywanki nie od Satrapi

2010-08-28T10:51:00.005+02:00

Czy lesbijki w ogóle istnieją? O ''Seksie lesbijskim'' pisze Uschi "Sass" Pawlik

2010-08-27T17:12:00.003+02:00

Wbrew pozorom pytanie, które pojawiło się w tytule nie ma nic wspólnego z socjologicznie (nie)uzasadnioną nieobecnością kobiet w przestrzeni publicznej, czy mniejszą rozpoznawalnością kobiet niż mężczyzn homoseksualnych. Nie, tym razem chodzi o przeznaczony dla nieheteroseksualnych kobiet poradnik traktujący o ars amandi.“Seks lesbijski. 101 pozycji” to niewielka, poręczna książeczka, elegancko wydana - twarde okładki, dobry papier. Aż ręka świerzbi, by po nią sięgnąć, szczególnie że o ile “niegrzeczne” kąciki naszych polskich księgarń pełne są pozycji o heteryckiej sztuce miłości, o homoseksualnej jest tak mało, że niemal nic.Sięgamy więc po “Seks lesbijski”. Cóż w nim znajdziemy?Otwieramy. Zdjęcia. Dużo zdjęć. Każda ze 101 pozycji jest zilustrowana, zdjęcie większe niż tekst ją ilustrujący. Zdjecia piękne, proste, utrzymane w ciepłej tonacji. Tylko że niepokojąco przypominają coś, czego przypominać chyba nie powinny. Zaraz zaraz, skąd my znamy tę stylistykę? Bliźniaczo podobne do siebie (choć reprezentujące różne typy - brunetka, blondynka, ruda), idealnie szczupłe dziewczęta o długich lub półdługich lokach, niezskazitelnych ciałach, długich paznokciach/tipsach i pełnych piersiach z pożądaniem rozchylają wargi i układają się w różnych pozycjach, podczas gdy ich nieskazitelne ciała pozostają... nieskazitelne. Tak, macie rację - to stylistyka heteryckich filmów porno z motywem “lesbijskim”.Oczywiście, nie jestem “wszystkimi lesbijkami świata”, ale mam poczucie, że takie przedstawienie seksu między kobietami nie jest dla kobiet nieheteroseksualnych zbyt podniecające, czy nawet ciekawe - takie to zbyt wystudiowane, zbyt chłodne, a przy tym jakieś obce. A przecież czytając i oglądając podręcznik sztuki kochania powinnyśmy odczuwać przyjemność oraz różne miłe reakcje fizjologiczne, taka lektura powinna być intymna, ale przyjazna, podniecająca, ale ciepła. Tutaj tego zabrakło. Tutaj nie ma lesbijek dla lesbijek. Tu są - czy ja wiem? “Lesbijki” dla panów-heteryków? Obiekty do badań o obcej kulturze? Manekiny?Tyle o formie. Zaś co do treści... Trudno mądrze wypowiedzieć się na temat książki niezawierającej literalnie niczego poza króciusieńkim wstępem, opisami 101 pozycji i swoistą “listą kontrolną” na końcu, pozwalającą odhaczyć pozycje już przećwiczone. Nie ma ani słowa o seksualności, erotyce, żadnego wprowadzenia, informacji zdrowotnych choćby... Odniosłam również wrażenie, że autorka założyła sobie osiągnięcie jakiejś magicznej liczby, a 101 idealnie się do tego nadawało. Większość pozycji to bowiem wariacje na temat tych najprostszych kilku, które intuicyjnie wybieramy w łóżku (czy też gdziekolwiek indziej). Wariacji, dodajmy, albo pozbawionych fantazji (“Narodziny Wenus”, “Pełne zanurzenie”, “Sen o Wirginii”, “Wojna pozycyjna”, “Łabędzie skrzydła”, “Głęboki oddech”, “Moulin Rouge”, “Uśmiech Safony”, “Czas spełnienia” i “Wiśniowy sad” to praktycznie jedna i ta sama pozycja...), albo udziwnionych do granic jakiegokolwiek rozsądku (oraz praw grawitacji). Wytrzymanie w pozycji “Geominetria” czy “Wysoka sztu(cz)ka” więcej niż kilka minut wydaje się mało realne, jeśli nie ma się ciała akrobatki cyrkowej... Reakcją na opisy niektórych pozycji będzie raczej nieopanowany chichot niż podniecenie.Z zawodu jestem tłumaczką, więc mogę docenić jeden aspekt tej publikacji, a mianowicie przekład właśnie. Nie widziałam oryginału, ale treść, jak można się domyślić, jest taka sama. Doceniam natomiast kunszt tłumacza (hail! Piotr Mwaba), który w ubożuchnym w miłe erotyczne określenia języku polskim wyczarował perełki. “Różyczka”, “maliny kochanki”, “wnikanie do wnętrza partnerki”, “namaścić” czy wręcz “petite praline”... Wpadek nie udało się jednak uniknąć. Czy brzmi bowiem erotycznie nazwa pozycji “Dubeltówa” lub “Tyrada trybady”? Czy dodają uroku opisom erotycznych przyjemnści słowa takie jak “klitoris”, “anus” czy “cunnilingus”? Brak realnych lesbijek, brak odkrywczej, czy choćby ciekawej dla kobiet nieheteroseksualnych treści, język balansujący między urokliwością a śmiesznością - “Seks lesbijski. 101 pozycji” to niewielka, poręczna książeczka, elegancko wydana - twarde okładki, dobry papier. Niestety, nic więcej dobrego nie można o niej napisać. Szkoda.

Źródło : Portal homiki.pl

O aborcji w Wyborczej

2010-08-27T10:31:00.003+02:00

http://wyborcza.pl/1,75478,8300922,Polskie_aborcje_w_klinikach_calej_Europy.html

ACT UP! PARIS

2010-08-26T11:52:00.004+02:00

Paris au mois d'aout

2010-08-25T13:03:00.001+02:00

Peter Behrens, Pocałunek

Sprawa wagi genderowej

2010-08-20T17:19:00.002+02:00

Pod tym klipem przeczytałam zaskakujący komentarz. Brzmiał tak oto : "Ciągle myślę, że ta piosenka jest o odchudzaniu..."

Renta dla Krystyny/Andrzeja

2010-08-19T10:28:00.003+02:00

Pan Andrzej wystąpił do ZUS o rentę. Zakład zbaraniał. Bo pan Andrzej przez wiele lat był panią Krystyną. Ale źle się czuł w swoim ciele. Zoperował się i został mężczyzną.

Na początku roku pan Andrzej zachorował. Dostał zwolnienie z pracy. Gdy choroba się przedłużała, wystąpił do ZUS o rentę. Oddział, do którego kilka tygodni temu wpłynął wniosek, wpadł w popłoch. Nie wiedział, jak pana Andrzeja potraktować.Z jednej strony miał sądowy wyrok zmiany płci na mężczyznę. Z drugiej - pan Andrzej, jakkolwiek by na to patrzeć, urodził się kobietą i jako kobieta figurował w dokumentach ZUS. Oddział wystąpił o pomoc do centrali w Warszawie. - Rzeczywiście, pojawił się problem techniczny. Nasi klienci klasyfikowani są m.in. według numeru PESEL. I jedna z cyfr tego numeru [dziesiąta - red.] określa płeć. Parzysta to kobieta, nieparzysta - mężczyzna. Pan, który się do nas zgłosił, miał cyfrę przyporządkowaną kobiecie. Oddział nie wiedział więc, co robić - przyznaje Przemysław Przybylski, rzecznik centrali ZUS.Centrala problem rozwiązała. Wprowadzono "odpowiednie zmiany techniczne w systemie". Jakie? Tego rzecznik nie ujawnia. Ale obiecuje, że takich problemów już nie będzie. - Jesteśmy przygotowani na podobne wnioski. Ktoś, kto zgodnie z obowiązującymi procedurami prawnymi zmienił płeć, będzie przez nas traktowany zgodnie z tym, jaką płeć ma w chwili obecnej - dodaje Przybylski. W Zakładzie nie ukrywają, że zyskać mogą zwłaszcza osoby, które były mężczyzną i stały się kobietą. Dlaczego? Bo pięć lat wcześniej będą mogły odejść na emeryturę. W Polsce wiek emerytalny dla kobiet to 60 lat, dla mężczyzn 65. W Europie ostatnio głośno było o Brytyjce Christine Timbrell, która wcześniej była Christopherem. Dwa miesiące temu wygrała w sądzie apelacyjnym sprawę o przyznanie emerytury od 60. roku życia, o pięć lat wcześniej, niż gdyby nadal była mężczyzną. Wcześniej zarówno urząd podatkowy, resort pracy, jak i sąd pierwszej instancji mówiły za każdym razem nie. Brytyjskie prawo dawało bowiem transseksualistom pełne prawa emerytalne (przysługujące nowej płci), ale tylko, gdy rozwiedli się z żoną lub mężem, których poślubili jeszcze przed operacją.- Odmówienie praw emerytalnych osobie transpłciowej byłoby uznawane również w Polsce za ewidentny przykład dyskryminacji ze względu na płeć - mówi Robert Biedroń z Kampanii przeciw Homofobii. Czy można wyobrazić sobie, że ktoś w kraju zmienia płeć tylko po to, aby wcześniej pójść na emeryturę? - A pan dałby sobie odciąć penisa, żeby wcześniej odejść na emeryturę? Jestem przekonany, że nie. Płci nie zmienia się jak sukienki czy spodni - tłumaczy Biedroń. Mówi, że zmiana płci to wieloletni proces, poprzedzony badaniami psychiatrycznymi i seksuologicznymi. Później droga sądowa. Osoba chcąca zmienić płeć musi wystąpić z pozwem. Tylko w ten sposób można zmienić wpis do aktu urodzenia. A to konieczne, aby dostać sądowe stwierdzenie zmiany płci.Polska była jednym z pierwszych krajów, gdzie przeprowadzano takie operacje. Już w latach 60. władze pozwalały na korektę płci. Wtedy Sąd Najwyższy stwierdził, że "przynależność do określonej płci jest dobrem osobistym i jako taka podlega ochronie".Ministerstwo Sprawiedliwości nie ma danych, ile osób w Polsce zmieniło płeć. Ostrożne szacunki mówią o kilkudziesięciu osobach rocznie. Yga Kostrzewa ze stowarzyszenia Lambda Warszawa walczącego o prawa gejów i lesbijek nie ma wątpliwości, że z takimi przypadkami ZUS będzie się stykał coraz częściej. I dodaje, że osobom trans trzeba pomóc przez zmiany w prawie. Renta powinna im przysługiwać przez cały okres zmiany płci (operacja, kuracja hormonalna itd.). - Ten proces trwa dwa-trzy lata. Koszt zabiegów jest astronomiczny - minimum 20 tys. zł. Osoba zmieniająca płeć płaci za to z własnej kieszeni. Pracę w tym czasie znaleźć jej trudno, a jeśli nawet jakąś ma, często jest z niej wyrzucana - przekonuje Kostrzewa. Panu Andrzejowi ZUS przyznał rentę do listopada. O tym, czy będzie przedłużona, zdecydują kolejne badania.
Źródło: Gazeta Wyborcza

Geje, rodzina, miłość, makarony czyli la bella vita

2010-08-18T20:47:00.006+02:00

W zasadzie nic

2010-08-18T16:52:00.000+02:00

Trans w obiektywie

2010-08-14T22:31:00.010+02:00

Transseksualista Marina Till w swoim domu. Przeszła już setki kuracji hormonalnych i badań psychoterapeutycznych, które w znaczny sposób wycieńczyły jej organizm. Od wielu lat marzy o zmianie płci lecz najzwyczajniej nie stać jej na zbyt kosztowną operację. Nie akceptuje siebie, nie akceptuje swojego ciała. Częste próby samobójcze i znaczne ilości alkoholu są dla niej sposobem na ucieczkę, przede wszystkim od świadomości, że ciało, w którym żyje, nie należy do niej.

Fotoreportaż Adama Lacha/Napo Images Cały reportaż: http://napoimages.com/index.php?gdzie=10&id=54&jezyk=an&jezyk_wybrany=tak

DZIECKO?

2010-08-12T11:07:00.008+02:00

Jakoś tak przedziwnie się zdarza, że jeśli statystyczna Polka i statystyczny Polak nie polubią jakiegoś filmu, to ja wręcz przeciwnie. I oto nie dalej jak wczoraj okazało się, że „Projekt dziecko czyli ojciec potrzebny od zaraz” dołączył do moich ulubionych obrazów. Choć oczywiście recenzje ma kiepskie. Stało się tak za sprawą „żartu pod nosem”, z miną jak gdyby nigdy nic, którego w filmie nie brakuje. Poza tym sceny – bardzo lubię metodę „z kamerą wśród zwierząt”. Zero wymalowanej mordy, zero pięknych twarzy, zero wygładzonych dialogów, zero "hi hi hi ha ha ha". Brud ulicy i prawdziwe życie śmieszą przeciez najbardziej. Trochę jak we francuskich filmach. Poza tym „Projekt dziecko” można zlustrować genderowo i może nawet, przy odrobinie dobrej woli zauważyć, że nie ma w tym filmie wyłącznie „typowych” polskich mężczyzn i typowych polskich kobiet. Lubię to. A jeszcze bardziej lubię, że to nie jest komedia z serii „Lejdis” i „Testosteron”.

Somewhere over the rainbow

2010-08-10T20:16:00.001+02:00

My sex is XXY. My gender is XXY, too.

2010-08-05T16:44:00.007+02:00

Alex jest hermafrodytą. W starożytnej Grecji uchodziłaby za bóstwo, dziś jest traktowana jak odmieniec, dziwoląg, błąd w systemie. Współczesna medycyna odarła hermafrodytyzm z tajemnicy. Orzekła, że jest on po prostu wynikiem pojawienia się anormalnego zespołu chromosomów u noworodka, tylko cierpieniom poszczególnego człowieka –tego anormalnego hermafrodyty– nie potrafiła zaradzić.

Rodzice Alex/-a, bojąc się szykan i drwin, które mogłyby skrzywdzić ich dziecko, wybrali wieczną ucieczkę. W Urugwaju, do którego wynieśli się z Argentyny, los chwyta ich niestały ład znowu za gardło. W odwiedziny przyjeżdżają znajomi Ramario, Erica i ich syn Alvaro. Ramario jest chirurgiem i, powodowany lekarską troską, przyjechał ratować hermafrodytę. Ale jego metody – szkiełko i oko, zimne ostrze skalpela – przysłaniają mu ją/jego i tylko pogarszają sytuację.

Alex natomiast dorasta, szarpie się z sobą i z życiem coraz bardziej (podobnie niedopasowany wydaje się Alvaro, z którym Alex nawiązuje dziwną więź). Ma dość półprawd, zasłaniania jej przed światem. Chce wreszcie wiedzieć na czym stoi i czego od niej wszyscy chcą. Ale, na pewno nie chce dorosnąć. Bo dorośli w „XXY”, spętani normami, codziennością, która wykształciła w nich odruchy, a zabiła uczucia, są bezradni. Tylko krzywdzą mocniej, gdyż to w nich pokłada się nadzieję na zrozumienie i pomoc.

Dopiero nocne rozmowa z dorosłym mężczyzną, który kiedyś cierpiał podobnie jak Alex, pozwoli jej ojcu otrząsnąć się z letargu. Uświadomi mu ono, że spotkanie z Innością może się odbyć tylko przy całkowitej akceptacji drugiej osoby, że wymaga ono wyzbycia się siebie, bezinteresowności i całkowitego poświęcenia, które nie liczy na nic w zamian.

Lucia Puenzo konfrontuje postawę ojca Alex z Ramario, którego wizja rodzicielstwa, oparta na skardze i zawiedzionych oczekiwaniach, buduje tylko mur między nim a synem. Ramario nie słucha syna i nie myśli o jego potrzebach. Każdą Inność traktuje jak perwersję, dlatego woli zniszczyć uczucie do swojego dziecka, niż zaakceptować to, że jest on może homoseksualistą.

Mimo, że dzisiejsza rzeczywistość jest coraz bardziej homogeniczna, Puenzo, debiutująca tym filmem, pokazuje, że Inność jest ciągle wyzwaniem dla człowieka i ciągle budzi ona strach. Ten strach idzie zawsze w parze z samotnością wykluczonego. Alex jest samotna tym bardziej, że nie znajduje w swoim otoczeniu podobnych do niej osób, z którymi mogłaby się skryć do getta, na które skazują zdrowe społeczeństwa odmieńców. Jedyną grupą, w której odzyska bratnie dusze, będzie rodzina, ale nie taka, w której wszystkie role zostały społecznie unormowane. Będzie to rodzina, w której panuje równość i partnerstwo, a ciało nie jest traktowane jako grzeszny i wstydliwy element. Dlatego tak wiele znaczą w „XXY” słowa ojca, który mówi w najważniejszej scenie filmu do swego dziecka, że będzie je bezwarunkowo ochraniał do czasu, gdy ono samo z tej ochrony nie zrezygnuje.

Kino argentyńskie zasłynęło ostatnio specyficznie rozumianym naturalizmem i behawioralnym opisem postaci. „XXY” jest inny. Młoda reżyserka, mimo, że pokazuje budzącą się seksualność i potrafi obserwować twarze ludzi, stawia na subtelne i pogłębione portrety psychologiczne. Tło nie odgrywa tu takiej roli. Najważniejsze są tu konfrontacje między ludźmi, emocje między słowami, momenty ciszy w rozmowie, cały kulturowy bagaż.

„XXY” zdobył sześć najważniejszych nagród Argentyńskiej Akademii Filmowej. Ale, co ważniejsze, odniósł też spory sukces frekwencyjny. Obejrzało go ponad 200 tysięcy widzów. Dobrze by było, gdyby i w Polsce film Lucii Puenzo cieszył się równie dużym zainteresowaniem. U nas strach przed Innością ciągle istnieje. I ma wielkie oczy. (recenzja Jakuba Socha na www.stopklatka.pl )

A summer school

2010-07-30T17:01:00.003+02:00

fot. Herbert Tobias, Nachhilfe-Uttericht (Korepetycje), 1960

Fotografia rodzinna

2010-07-29T00:00:00.002+02:00

fot. Mary Ellen Mark

Homoseksualizm i PRL

2010-07-24T21:00:00.007+02:00

Być homoseksualistą w PRL-u – co to oznaczało?

prof. Michał Głowiński*: Hak w życiorysie. Potencjalny powód do szantażu. Myślę, że to środowisko było mocno spenetrowane przez ubecję. Ale mnie nie szantażowano. Niespecjalnie było czym – żyłem samotnie poza tak zwanym środowiskiem. Słyszałem anegdotę – nie wiem, czy prawdziwą – o Pawle Hertzu, o którym „wszyscy wiedzieli”. Gdy chciano go szantażować, powiedział: „Ależ proszę, możecie sobie to ogłosić w „Trybunie Ludu”! Hertz nie miał jednak żony i dzieci, jak wielu ówczesnych homoseksualistów, dla których przymusowe publiczne ujawnienie byłoby końcem świata.

Nie można mówic o PRL-u jako o całości. W PRL-u byli homoseksualiści, którzy funkcjonowali niemal zupełnie jawnie. Na przykład Zygmunt Mycielski, pisarz, Prezes Związku Kompozytorów Polskich, redaktor naczelny dwutygodnika „Ruch Muzyczny”. Wybitna osobowość. O ile wiem, nie spotkał się z odrzuceniem. Swoją drogą, ciekawe, jak funkcjonowali homoseksualiści – dygnitarze partyjni…

Wypowiedź Głowińskiego to fragment wywiadu udzielonego "Replice". Cały wywiad: http://www.innastrona.pl/magazyn/bequeer/wywiady-repliki-michal-glowinski-pancerz.phtml

*Michał Głowiński - teoretyk literatury, pisarz, profesor w Instytucie Badań Literackich PAN, autor licznych prac poświęconych zjawisku nowomowy w systemie komunistycznym.
W swojej ostatniej, autobiograficznej książce "Kręgi obcości" dokonał gejowskiego coming outu.

I'm Kitty, Miss Kitty!

2010-07-22T22:05:00.004+02:00

Spotkania z genderem (1/2 ekipy) sugerując się wakacyjną propozycją 'Kino mówi gender' w ale kino! obejrzały 'Śniadanie na Plutonie' Naila Jordana i są zachwycone! Aż chce się krzyknąć językiem Almodovara: maravilloso!!! Bo i sam film, choć rzecz dzieje się w Irlandii a później w Londynie, jest w klimatach almodovarowych.

A oto kilka słów o przedmiocie zachwycenia: Zwariowane lata 70, początek epoki rock and rolla i rewolucji seksualnej. Małe, katolickie miasteczko gdzieś na południu Irlandii. Tutaj zaczyna się historia młodego chłopaka z niebanalnym podejściem do świata i siebie samego. Urodzony w niewłaściwym miejscu i czasie, porzucony jako niemowlę na schodach kościoła, Patrick (Cillian Murphy) od najmłodszych lat wprawia w konsternację swoich bliskich i konserwatywne otoczenie – największą frajdę sprawia mu przymierzanie sukienek wychowującej go macochy.

Kiedy w miasteczku zabraknie miejsca dla jego ekstrawagancji, Patrick wyruszy w zaskakującą i nieoczekiwaną podróż do serca Londynu, gdzie być może uda mu się znaleźć to, czego tak usilnie szuka...

Niezwykły klimat filmu budują również największe przeboje tamtych czasów m.in. „Sugar Baby Love”, „Children Of The Revolution”, „Rock Your Baby”, „Fly Robin Fly”, „Fuck The British Army”, „Les Girls” .

Highlights from "Ars Homo erotica" #1

2010-07-19T19:20:00.004+02:00

rys. Adam Adach, For Such Thing as Love

Obszernie o Adamie Adachu i jego malarstwie: http://www.culture.pl/pl/culture/artykuly/os_adach_adam

Gender w prezencie !

2010-07-15T17:17:00.002+02:00

Let's do it ... in Jewish style!

2010-07-02T22:59:00.006+02:00

"Oczy szeroko otwarte" reż.Haim Tabakman (2009)
Aaron, szanowany czterdziestoparoletni członek żydowskiej gminy, wiedzie spokojne i poukładane życie w ortodoksyjnej dzielnicy Jerozolimy. Wraz z żoną Rivką oraz czwórką dzieci mieszka nieopodal koszernego sklepu mięsnego, który sam prowadzi. Praca wypełnia mu niemal całe życie. Czas wolny spędza na modlitwie lub z rodziną. Utartą i rutynową codzienność przerywa Ezri - dziewiętnastoletni student, który nieoczekiwanie odwiedza sklep Arona. Ten postanawia go zatrudnić i otoczyć ciepłem oraz przyjacielską opieką. Jednak z czasem to pozornie ojcowskie uczucie przeradza się w żarliwą namiętność i pożądanie, od którego nie sposób wręcz uciec.
Aaron odrywa w sobie nowy i pociągający świat, którego do tej pory zupełnie nie znał. Początkowo się opiera, ale z czasem daje się ponieść miłosnej grze wzlotów i uniesień. Zakazany owoc smakuje najlepiej, a spontaniczna i świeża namiętność zapewnia energię, która ożywia i motywuje. Aaron chce być szczery nie wobec religii, a odczuwanych przez siebie emocji, nawet gdyby wiązało się to z indywidualnym i rodzinnym kosztem.

Jednak życie wbrew obowiązującym wokół zasadom jest nie tylko trudne, ale ma także swoją cenę oraz bolesne w skutkach konsekwencje. Oddalenie od wiary i rodziny powoduje, że Aaron odczuwa silne zarówno moralne, jak i psychiczne rozdarcie. Toczy wewnętrzną walkę: uczuciową fascynację powoli zastępują wyrzuty sumienia oraz refleksja, rodząca dyskomfort i poczucie winy zarówno wobec Boga, jak i rodziny. Rivka podejrzewa, że dzieje się coś złego, ale początkowo nie reaguje. Z czasem jednak nabiera pewności, choć nadal działa beznamiętnie. Nie wywiera wpływu – czeka.
Z czasem sytuacja wymyka się spod kontroli i staje się tak napięta, że zaczyna przerastać wszystkich, wywołując nawet atak ortodoksyjnego otoczenia. Społeczna presja oraz wewnętrzne rozdarcie okazują się tak mocne, że w efekcie zmuszają Aarona do podjęcia racjonalnych reakcji. Radykalny krok ma przywrócić społeczny i religijny ład i porządek, ale czy na pewno zapewni Aaronowi utracone poczucie szczęścia i wolności?
"Oczy szeroko otwarte" to jeden z najciekawszych izraelskich filmów ostatnich lat, który tak otwarcie i jawnie porusza problem zakazanej w judaizmie homoseksualnej miłości mężczyzn. Film ucieka od otwartej oceny lub krytyki ludzkich zachowań i religijnych kwestii, skupiając się raczej na problemie skomplikowanej natury człowieka i jego wolnej woli, ograniczonej moralnymi i społecznymi zakazami.
W "Oczach szeroko otwartych" ortodoksyjna religia Żydów warunkuje nie tylko społeczne, ale również jednostkowe życie bohaterów, a przede wszystkim wpływa na kształt i granice ich emocji. Spontanicznie rodząca się ludzka namiętność nie ma więc większych szans na przetrwanie, a miłość postrzegana jest jako forma zaspokajania nie tyle fizycznych, co duchowo – metafizycznych potrzeb.

Jednak film wzbudza zainteresowanie i zachwyt nie tylko poruszaną w nim tematyką, lecz również oryginalną i bardzo dopracowaną strukturą i kompozycją. Stonowane, ostre i oparte na silnym kolorystycznym kontraście zdjęcia, w których istotną i symboliczna rolę odgrywa każdy, nawet najdrobniejszy, detal. Charakterystyczny montaż, podkreślający efekt spowolnionego czasu, w połączeniu z hipnotyzującą, nieco nostalgiczną, muzyką powodują, że warstwa filmowa w doskonały sposób koresponduje w filmie ze zmieniającymi się powoli emocjami i zachowaniami bohaterów.
Styl filmowy "Oczu szeroko otwartych" jest warty podkreślenia, bowiem pozwala na oddanie znacznie więcej niż wyrażają słowa – jest nie tylko lustrem rozdartego emocjami ludzkiego wnętrza, ale także powagi, duchowości i mistyki religii, którą cytowane w filmie fragmenty Tory i Talmudu mogą tylko sugerować.

za: wp.pl

ALe kino mówi gender! - "Daleko od nieba" dziś o 20.10

2010-07-01T13:51:00.006+02:00

Trudno... co robić...

2010-06-30T11:11:00.001+02:00

Genderowo w 'Gazecie'

2010-06-30T10:24:00.005+02:00

O kastrowaniu pomników: http://wyborcza.pl/1,75478,8079949,Rozkaz__wykastrowac.html

Rozmowa Piotra Pacewicza z krakowskim gejem na gazetowej 'dwójce' : http://wyborcza.pl/1,75478,8080476,Niech_spojrzy_w_oczy_takiemu_gejowi_jak_ja.html

Teatralne projekty na Europride:

http://wiadomosci.gazeta.pl/Wiadomosci/1,80276,8079335,Tam__gdzie_gubi_sie_mlodziez.html

She's black - she's white

2010-06-29T13:41:00.000+02:00

fot. Helmut Newton

"Jestem nauczycielką i jestem lesbijką"

2010-06-21T10:11:00.004+02:00

Wyznanie Marty Konarzewskiej, polonistki w łódzkim liceum, redaktorki "Furii", lesbijki na łamach wyborczej. Tekst ważny i odważny, bo w Polsce o istotnych sprawach zwykło się nie mówić, a wręcz z przyzwyczajenia zbywa się je milczeniem i zamiata pod dywan.

"Homofobia nie potrzebuje twardych gestów. Wystarczy milczenie, ciche przyzwolenie na działanie krzywdzącej normy.

Jeżeli jesteś gejem, trans, bi, czy lesbijką - musisz przyjąć do wiadomości, że jesteś normalna. Niby o tym wiesz, ale boisz SIĘ PRZYZNAĆ. Rzecz w tym, że nie ma się do czego przyznawać, bo nie ma w tym ani twej winy, ani żadnego wstydu.

Gdy pierwszy raz napisałam "jestem lesbijką", ze świadomością, że to o mnie i że wydrukuje to "Gazeta Wyborcza" i wszyscy to zobaczą, poczułam, jak ścisnęły mi się żebra. Dalej się boję.

Ale uświadomiłam sobie, że od lat chodziłam z zapadniętym żołądkiem. Bałam się na marszach równości. Na konferencjach, gdzie coś mówiłam a były tam media. Na ulicy ze swoją dziewczyną.

Bałam się czytając napisy na szkolnych ławkach "Konarzewska to lesba", gdy podpatrzyli nas jacyś uczniowie. Bałam się chichotów, które słyszałam wchodząc do klasy.

Przeszłam przez śmiechy, pogardę, "wielkoduszne" przemilczenie, a w końcu - kiedy złamałam pakt milczenia - groźbę zwolnienia z pracy.

Przeżyłam aluzje do moich tekstów, zdjęć na portalu lesbijsko - feministycznym, do mojego życia. Czułam się jak oskarżona o przestępstwo.

Jak byłam na stażu wysłuchiwałam koleżanki, która "badała" moją orientację, a potem wychwalała szkołę za wielkoduszność. "Bo jeśli ktoś okaże się lesbijką, a dyrektor zatrudni ją na stałe? Czy zdajesz sobie sprawę , co to DLA NIEGO znaczy?". Milczałam. Sądziłam, że inna reakcja byłaby poniżej godności.

Dziś nie mam już siły milczeć. Dziś mówię: tak, jestem lesbijką, z tego powodu dyrektor mnie nie chce dalej zatrudniać. Sprawdźmy: co TO dla niego znaczy?"
Więcej...http://wyborcza.pl/1,76842,8034607,Jestem_nauczycielka_i_jestem_lesbijka.html?as=1&startsz=x#ixzz0rtoj1ejh

Les w kadrze

2010-06-20T20:34:00.006+02:00

for. Hanna Jarząbek

Ważnego projektu fotograficznego podjęła się Hanna Jarząbek, który pokazuje pary lesbijskie w życiu codziennym. Jak podkreśliła fotografka, chciała pokazać, że życie lesbijki, to nie tylko życie erotyczne.
Tekst Violetty Szostak, rozmowa z Hanna Jarząbek, rozmowa z jedną z par oraz foty na: http://wyborcza.pl/1,75248,7998851,Tak_myslalam_____Baba.html
Foty można obejrzeć na wystawie "Ars Homo Erotica" w Muzeum Narodowym w Warszawie

DEFINITYWNIE...

2010-06-18T22:23:00.002+02:00

W zasadzie mi nie przeszkadza...

2010-06-18T09:41:00.001+02:00

Spotkanie z Karolem Radziszewskim - malarzem, performerem, publicystą!

2010-06-17T08:21:00.003+02:00

Już dziś, o 18.00 w Centrum im. L.Zamenhofa. Czekamy:)

Czy gej jest mężczyzną?- zapytamy Karola Radziszewskiego

2010-06-14T11:19:00.004+02:00

Czy gej jest mężczyzną?

17 czerwca (czwartek) 2010 r. o godz. 18.00 w Centrum im.L.Zamenhofa

gość spotkania: Karol Radziszewski
prowadzenie: Małgorzata Skowrońska

Wstęp wolny

Czy stwierdzenie "męski gej" to oksymoron i czy gej w ogóle jest mężczyzną?
Odpowiedzi na te z pozoru kuriozalne pytania i na wiele innych zagadek współczesnej męskości poszukiwać będziemy w czasie ostatniego Spotkania z Genderem.
Po meandrach męskości i niemęskości wędrować będą: Karol Radziszewski - malarz, performer, publicysta, redaktor naczelny magazynu DIK FAGAZINE, prowadząca Małgorzata Skowrońska - socjolożka i romanistka, żywo zainteresowana problematyką gender i queer oraz oczywiście – Nasza Wierna Publiczność :)
Wszystkich zainteresowanych i wszystkie zainteresowane niezmiennie zapraszamy

Czego od zawsze chciał Karol Radziszewski?

2010-06-12T16:23:00.003+02:00

O męskości i niemęskości gejów

2010-06-12T08:02:00.003+02:00

Czy gej jest mężczyzną? Przyczynki do teorii postpłciowości.

Geje, postawieni przed kulturowym trybunałem identyfikacji płciowej, muszą dokonać wyboru: jesteś mężczyzną czy kobietą? Wbrew pozorom odpowiedź, jakiej udzielają, nie jest jednoznaczna, prosta, oczywista. Tym bardziej, że nie może zostać ona udzielona raz na zawsze, lecz musi być z mozołem powtarzana – reiterowana – w każdej i we wszystkich chwilach codzienności. Wciąż należy dowodzić swojej męskości – lub jej zaprzeczać, przywoływać jej wzorce – lub je przekraczać. Spróbujmy dokonać szkicowego rozpoznania strategii postępowania wobec tej zagadkowej instancji płci w odniesieniu do tych, którzy określani są i określają się jako homoseksualni mężczyźni. W jaki sposób możliwa jest i – jeśli jest możliwa – jak jest oznaczana homoseksualna płeć – oto pytanie, przed którym stajemy. Potrzebne jest jeszcze przed wyruszeniem w tę intelektualną podróż wyjaśnienie, dlaczego zajmujemy się wyłącznie płcią gejów, a nie po prostu płcią osób homoseksualnych. Otóż na obecnym etapie moich badań wydaje mi się, że niewłaściwe jest podejmowanie jakichkolwiek analiz w obrębie narracji uniwersalizującej. „Kobiecość” (jest czymś niesłychanie ponurym, że trzeba to przypominać) to nie to samo, co „męskość”, dlatego mówienie po prostu o płci i analizowanie po prostu instancji płciowej bez względu na pozycję, z jakiej dokonywany jest jej ogląd, jest błędem prowadzącym do nieuzasadnionej ekstrapolacji opisu jednej pozycji (np. męskiej) na całość kategorii (np. płciowej). Prowadzi to do zawłaszczającego pisania kategorii z jednej tylko pozycji, a tego chcemy unikać. Z pewnością wiele ścieżek, jakimi podążymy w dalszych rozważaniach, okaże się interesująca z perspektywy problematyki związanej z konstrukcją lesbijskiej kobiecości, jednak stopień i sposób, w jaki wiąże się ona z problematyką konstruowania gejowskiej męskości powinien zostać prześledzony w odrębnym tekście, pisanym z pozycji kobiecej.

Czym jest płeć?

Wydaje się, że wiemy, czym jest płeć, jednak ponawiane dyskusje na temat tej kategorii dowodzą, że w rzeczywistości wciąż szukamy sposobów mówienia i myślenia o tym przejawie naszej identyfikacji i o tym aspekcie identyfikowania nas. Płeć okazuje się być instancją fraktalną: im bliżej jej się przypatrujemy, tym głębsze warstwy zadziwiających struktur w niej odnajdujemy. Nie wystarcza nam już podział na płeć biologiczną i płeć kulturową, choćby z tego powodu, że podział na to, co naturalne i to, co kulturowe, okazuje się być podziałem zaledwie umownym, co, jak słusznie wskazuje Jacques Derrida , ujawnia choćby słynny zakaz kazirodztwa: powszechny (czyli spełniający wymogi wystarczające do uznania go za element gatunkowego (biologicznego) wyposażenia człowieka), a jednak kulturowy (jako zakaz moralny). Myślenie o płci okazuje się trudniejsze, niż nam się pierwotnie wydawało. Czym zatem ona jest?Judith Butler zakłada, że płeć jest kategorią będącą konstytutywnym elementem procesów wymuszających obowiązkowy heteroseksualizm i jako taka stanowi niezbędny element mechanizmów utrwalania fallocentryzmu – dominacji męskiej. Pójdźmy za tym tokiem myślenia. W aktualnym stanie przestrzeni kulturowej ludzie dzielą się na mężczyzn, posiadaczy i gospodarzy kultury i przestrzeni społecznej oraz kobiety, które są posiadane przez mężczyzn, są ich uzupełnieniem i uwyraźnieniem. Heteronormatywność kultury oznacza, że podstawowym schematem interakcyjnym jest w niej pożądanie heteroseksualne: mężczyźni pożądają kobiet, kobiety pożądają mężczyzn. Wzajemne pożądanie mężczyzn jest wykluczone, dodajmy za Eve Kosofsky Sedgwick , ponieważ interakcję pożądania heteroseksualnego uzupełnia interakcja męskiej rywalizacji, oznaczająca całą przestrzeń społeczną. Wszystkie stosunki społeczne: polityczne, gospodarcze, religijne, naukowe przez wieki kształtowane były przez walczących ze sobą mężczyzn, w związku z czym nadrzędnym paradygmatem normatywnym stać się musiał zakaz męskiego homoseksualizmu. Mężczyźni mieli rywalizować, a nie kochać się. W tym sensie nowożytna kultura oparta na przesłaniach judeochrześcijańskich dalece odeszła od perspektywy starożytnej, gdzie męsko – męska miłość bywała skutecznie wszczepiana w relacje społeczne. Tabu męsko – męskiego pożądania okazało się być jednak – jak uczy nas o tym psychoanaliza – nieskuteczne: pragnienie wyparte powróciło i zadomowiło się w zachodnioeuropejskiej przestrzeni cywilizacyjnej jako fundament przestrzeni homospołecznej – to określenie Eve Kosofsky Sedgwick. Mężczyźni związywali się ze sobą poprzez rywalizację: okazała się ona skutecznym, dostępnym, satysfakcjonującym sposobem na kompensowanie wyrzucenia z kultury otwartego pragnienia homoerotycznego. Im głębsze poczucie pustki i niespełnienia z powodu tabu homoerotycznego, tym bardziej gwałtowne przejawy kompensującej agresji: oto jeden z najważniejszych przejawów neurotyczności kultury zachodnioeuropejskiej. Agresji tym gwałtowniejszej, im bardziej wyparcie okazywało się nieskuteczne powracając pod postaciami bądź ukrytego, podziemnego homoerotyzmu, bądź w wysublimowanej formie różnorodnych form męsko – męskiej adoracji społecznej, m.in. w czci dla Mężów Stanu, Autorytetów Naukowych, Proroków. Natomiast pożądanie kobieco – kobiece zostało nie tyle wyparte, co zawłaszczone na użytek męskiej, heteroseksualnej rozkoszy. Kobiety miały pożądać mężczyzn jako wypełnienie ich heteroseksualnego pragnienia i w tym sensie homoerotyzm kobiecy także został objęty tabu. Było to jednak tabu innego rodzaju z tego powodu, że wykluczenie mężczyzny z pożądania kobiecego było zbyt jawnym skandalem, zbyt ostentacyjnym uderzeniem w kulturowe podstawy męskiej dominacji, by brać je poważnie. Na wszelki wypadek, by owego subwersywnego skandalu uniknąć, kobiety zostały w ogóle pozbawione seksualności i pożądania, miały być jedynie obiektem pożądania. Co ważniejsze – i co bardziej haniebne – homoerotyczne pragnienie kobieco – kobiece zostało wprowadzone w orbitę heteroseksualnego pragnienia męskiego w postaci męskiej fantazji erotycznej. W ten sposób lesbianizm został podwójnie unicestwiony, z góry skazany na milczenie, unieważniony. Wyparcie i unieważnienie: dwa gesty wobec homoerotyzmu męskiego i kobiecego, które ustanowiły pożądanie heteroseksualne jedynym, dominującym, nieodwołalnym.Dopiero z tej perspektywy można przystąpić do analizy sposobu, w jaki ustanawiana jest płeć: jest ona konstruowana z perspektywy męskiej dominacji i w obrębie heteroseksualnej matrycy, która oznacza wszelkie pożądanie jako heteroseksualne. „Męskość” to instancja dominująca, aktywna, posiadająca pragnienie. „Kobiecość” to instancja podporządkowana, milcząca, będąca jedynie obiektem pożądania. Zauważmy od razu: płeć jawi się nam nie tylko jako zestaw cech opisujących człowieka, nazywanych cechami płciowymi, lecz jest czymś nieskończenie więcej: jest kondycją, jest niepowtarzalną pozycją w sieci relacji kulturowych. W tym ujęciu płeć męska / męskość jest pozycją radykalnie różną od płci kobiecej / kobiecości. Co więcej, w gruncie rzeczy pozycją, a zatem swoistego rodzaju fantazmatycznym „miejscem” przestrzeni społecznej jest męskość, kobiecość jest tylko dodatkiem, uzupełnieniem, suplementem, jak mówi Derrida. Dyskurs płciowy, mający przecież swoje tak realne skutki w ciele, skonstruowany jest w ten sposób, że realną wydaje się być tylko płeć męska, jako oznaczająca sens płciowego binaryzmu: to z męskiej perspektywy jest on konstruowany i męskiemu interesowi ma służyć. Kobiecość w kulturze fallocentrycznej istnieje o tyle, o ile zostanie wypowiedziana przez męskość, jest bowiem zaledwie tym, czym nie jest męskość. Mówienie zatem o „płci w ogóle” oznacza mówienie z pozycji zawłaszczająco męskiej, bowiem wpisuje się w fallogocentryczny mechanizm wypowiadania męskości jako posiadania / nadrzędności i kobiecości jako podlegania / podrzędności. Nie istnieje „po prostu płeć”, ośmielmy się stwierdzić. Istnieje płeć męska i suplementarna do niej, podległa, podporządkowana płeć kobieca. Różnica pomiędzy męskością a kobiecością jest różnicą pomiędzy obecnością a pustką. Pustką pozostającą po usunięciu obecności, która jest wszystkim. Kobiecość jest okalającą męskość pustką, która podkreśla, uwyraźnia męskość, jest całkowicie wtórna wobec niej, to bowiem męskość jest tym, co jest, kobiecości zaś nie ma i nie może zostać w żaden sposób wypowiedziana inaczej niż poprzez męską obecność. Jeśli zatem mówimy „po prostu o płci”, mówimy wówczas jedynie o płci męskiej, tylko ona bowiem jest i tylko z jej perspektywy możliwe jest wypowiadanie instancji płci. Mówienie o kobiecości jest właściwe niemożliwie, ponieważ jest ona milczeniem i nie-obecnościa. Wszystko, co nam pozostaje, to uczepić się owego ruchu różnicy pomiędzy obecnością męskości i nieobecnością suplementarnej kobiecości i wskazywać, w jaki sposób to, co kobiece, jest haniebnie sprowadzone do „tego-co-dla-męskości”. Jednocześnie by wypowiedzieć kobiecość i by wypowiedzieć płeć inaczej niż fallogocentrycznie narazić się musimy na ruch w kierunku odwrotnym od tego utrwalonego kulturowym paradygmatem męskiej obecności. Zamiast zatem podążać od pustki ku pełni, od kobiecości ku męskości, podążać musimy ku kobiecości wykraczając w kobiecą nicość, w kobiecą pustkę, w kobiece nie-bycie, by na granicy pomiędzy Wszystkim i Niczym znaleźć szczelinę umożliwiającą wypowiedzenie kobiecości oraz nieheteronormatywnej i niedominującej męskości, na przykład męskości homoseksualnej. Płeć jest zatem czymś więcej niż zbiorem cech, jest ruchem, którego kierunek usiłujemy zmienić, którego konsekwencje usiłujemy odwlec. Kobiecość jako nieobecność i brak jest czymś radykalnie innym od obecnej męskości, jest zarazem szansą na wykroczenia poza Całość (konstruowaną w obrębie męskiego bycia) ku Innemu – niewypowiedzialnie kobiecemu – i przyjęcie spojrzenia nieobecnego Innego jako punktu wyjścia w re-konstrukcji nowej, niestabilnej, balansującej na granicy bycia i nie bycia, egzystującej jedynie poprzez szczeliny, pęknięcia i nieciągłości, kobiecości i pisanej z perspektywy Innego męskości. Płeć to ruch od bycia do niebycia, to instancja odkrycia takiej Inności, która pozwoli zaprzeczyć temu, co kulturowo usankcjonowane w obrębie procedur męskiej przemocy i wypowiedzieć nową kulturę, radykalnie Inną. Oto zatem ostatecznie to, o czym chcemy myśleć w tych rozważaniach: ruch od męskiej obecności ku kobiecej nieobecności, ruch negacji tego, co męsko – obecne po to, by poza horyzontem obecności odnaleźć ślad Innego. Odmieniec, homoseksualny mężczyzna, to być może jeden z takich śladów niewypowiedzianej poza-obecności Innego.

Budowanie płci

Butler przypomina nam mechanizm, przy pomocy którego konstruowana jest płeć, w ramach swoje teorii performatywności płci. Płeć jest ustanawiana w performatywnym – męsko uobecniającym – akcie kategoryzacji: „To jest dziewczynka”. „To jest chłopiec”. Ten pierwotny akt obejmuje wszelkie przyszłe codzienne akty płciowej identyfikacji, będą one nieustannym powtórzeniem tego pierwotnego, fundamentalnego aktu ustanowienia istoty ludzkiej jako mężczyzny lub jako kobiety. Powtórzenie to, jak nas nauczył Gilles Deleuze, nie jest tylko dodawaniem kolejnych razów do owego pierwszego, lecz „chodzi (...) o podniesienie pierwszego razu do n-tej potęgi.” Wszystkie inne momenty składające się na ludzkie życie, które związane są z identyfikowaniem się i byciem identyfikowanym w obrębie kategorii płciowych są powtórzeniem i przywołaniem pierwotnego aktu nadania tożsamości płciowej. Oznajmienie: „to jest chłopiec” w swym zakresie obejmuje cały gigantyczny gmach kulturowo skonstruowanej męskości, dominującej i heteronormatywnej. Podobnie w przypadku niewypowiedzialnej i uległej / podległej kobiecości. Kolejne powtórzenia męskości i kobiecości nie są niczym innym niż cytowaniem owej normatywnej tożsamości płciowej. Norma męskości i norma kobiecości, cytowana i reiterowana, prowadzi do wytworzenia, jak powiada Butler, złudzenia esencjalnej męskości i esencjalnej kobiecości, która jest niczym innym niż efektem inskrypcji: zapisania na ciele wzorów kulturowych. To, co jest i co jest powtarzane, to męska obecność, ze względu na którą i w obrębie której kształtują się wszelkie relacje kulturowe i społeczne. „Realna” jest męskość rozumiana jako kulturowo utrwalona norma i związane z nią preskrypcje oraz kobiecość, możliwa tylko że względu na męskość. „Realne” są tylko wzorce implantowane w nasze umysły mocą owego performatywnego aktu założycielskiego, powtarzanego do śmierci i nawet po niej. Dusza jest więzieniem ciała, powiadał Michel Foucault i miał rację: wszczepiony w umysły i wypisany na ciele sposób myślenia o płci stwarza iluzję substancjalnej płciowości, która wydaje się być naturalną, biologiczną bazą warunkującą w oczywisty sposób zachowania uznane za męskie i kobiece. Płeć jest iluzją, która staje się obecną rzeczywistością w ramach heteronormatywnego i fallogocentrycznego wypowiedzenia. Staje się „twardą” rzeczywistością kobiecego upodlenia i męskiej dominacji. Staje się rzeczywistością wyparcia męsko – męskiego pożądania i trywializacji pożądania kobieco – kobiecego. Staje się rzeczywistością, której skutki obserwujemy na swoim ciele i których doświadczamy w naszej codzienności. Płciowość konstruowana jest jako substancjalna iluzja przy użyciu retoryki różnicy biologicznej. Zazwyczaj w naszym pięknym przywiślańskim kraju rozmaici Mądrzy Akademicy przy okazji rozmowy o płci z uśmieszkiem wypowiadają błyskotliwe uwagi o tym, że oni mogą „każdemu postmoderniście” wytłumaczyć, czym jest płeć i na czym polega różnica pomiędzy mężczyzną i kobietą. Błyskotliwości im już jednak nie starcza, by zauważyć, że ludzie różnią się od siebie na setki innych sposobów, a różnice te są nierzadko równie głęboko zakorzenione w strukturach organizmu, jak różnice płciowe. Niemniej jednak – i to jest ostatecznie podstawowa uwaga – tylko wokół różnicy płciowej zorganizowano system upokarzającej podległości, jedną z płci ustanawiając „towarem” w społecznym systemie wymiany. Ten rodzaj niewolnictwa ustanowiony został w oparciu o takie same mechanizmy, na podstawie których ustanowiono niewolnictwo rasowe, choć w tym drugim przypadku o wolności lub niewoli decydował zaledwie kolor skóry. Niewolnictwo kobiet, trwające bez wątpienia do dziś w formie darmowych usług domowych, jakie świadczą kobiety na całym świecie swoim rodzinom, jest elementem szerszego systemu społecznego, w którym panują niepodzielnie heteroseksualni mężczyźni. Owszem, biologiczna różnica płciowa istnieje, ale istnieje w sieci systemu władzy i przemocy, które jedną z tych płci skazuje na niewolnictwo, milczenie i nieobecność. Co więcej, owo niewolnictwo przez wieki było, a nierzadko jest do dziś uzasadniane poprzez odwołanie do struktur biologicznych. Kobiecość miała być według tych teorii stworzona jako uległa, jako przeznaczona do macierzyństwa i „posług domowych”, jako biologicznie niezdolna do działalności wyższej, do wychylenia się poza kuchnię i sypialnię. Nie możemy zatem dziś, mówiąc o płci, swobodnie dywagować na temat biologicznych podstaw tego, co określamy jako „męskość” i „kobiecość” nie pamiętając, że właśnie instancja biologiczna była instancją uzasadniającą przemoc wobec kobiet. A chodzi przecież tylko oto, że jedni z ludzi posiadają macicę, a inni penisy! Ten w sumie dość bagatelny aspekt anatomiczny został jednak kulturowo oznaczony w ten sposób, że stał się podstawą fundamentalnego dla naszego kręgu kulturowego systemu społecznej nierówności, w ramach którego jedna połowa ludzkości została pozbawiona wszelkich praw i zapędzona do usługiwania drugiej połowie. Retoryka różnicy biologicznej jest skompromitowana, moralnie podejrzana, niewarta większej uwagi. Mówiąc o płci nie mówimy o detalach anatomicznych . Mówimy o przemocy, która od pierwszego momentu ludzkiego życia kształtuje nasze ciała na męskie lub kobiece i jest obecna w naszej codzienności, zapobiegając odchyleniu od przypisanej nam normy. Płeć jest zatem ustanawiana w nas jako instancja kulturowej przemocy. Na czym polega mechanizm owego ustanowienia? Jesteśmy oznaczeni płciowo w pierwotnym akcie performatywnym i skazani na nieustanne powtarzanie owego oznaczenia w nieskończonym cytowaniu kulturowych wzorców płciowych. Najpierw strażnikami naszej poprawności płciowej są najbliżsi, którzy przyuczają nas do tego, co oznacza być dziewczynką, a co chłopcem. Potem rolę tę przejmuje grupa rówieśnicza, a potem już jesteśmy wystarczająco przyuczeni, by strzec samych siebie. Potem już „wiemy”, co przystoi mężczyźnie, a co kobiecie. I trzymamy się tego, choć nie istnieje żaden trybunał, przed którym możemy zostać postawieni za niesubordynację. Lub inaczej – trybunał ten to pewien sprytny efekt wyprodukowany w naszej świadomości, zwany sumieniem lub superego: boimy się śmieszności, nieprzyjemności, nieakceptacji. To wystarcza, byśmy przez całe życie nie ośmielili się zakwestionować owych niezliczonych przepisów związanych z funkcjonowaniem jako mężczyzna luba jako kobieta. Co więcej – identyfikacja płciowa staje się dla nas jedną z najważniejszych identyfikacji i od sukcesu w jej niezaburzonym funkcjonowaniu uzależniamy nasze osobiste szczęście. Naszym ideałem staje się więc bycie mężczyzną lub kobietą. Oczywiście: heteroseksualnym mężczyzną pożądającym kobiet i „posiadającym” kobiety oraz heteroseksualną kobietą będącą obiektem pożądania i „oddającą się” mężczyźnie. Bez własnej winy i bez własnej woli nasze pragnienia, nasze pożądanie, nasze uczucia zostają wpisane w nieubłagany mechanizm kulturowej dominacji. Wzorce płciowe, które stopniowo internalizujemy, są bowiem zaczepione w symbolicznej przestrzeni męskiej nadrzędności i to w niej znajdują swoje znaczenie i uzasadnienie. Przyuczając się do ich przestrzegania, przyuczamy się do niewoli względem kulturowego normatywu. Ustanowienie w nas i na naszych ciałach płci nie ogranicza się zatem wyłącznie do wyuczenia nas pewnych typów zachowań uznanych za właściwe. Chodzi o coś znacznie więcej: o zajęcie odpowiedniego miejsca w społecznym systemie władzy i dominacji, o regulację pragnienia, myślenia, odczuwania i postępowania tak, by dokonywać stałego u-obecniania (aktualizowania) kulturowego normatywu, który właśnie w naszych ciałach staje się rzeczywistością. Płeć jest narzędziem, przy pomocy którego heteroseksualni mężczyźni zawłaszczają przestrzeń kulturową i społeczną i utrwalają swoją dominację. Przy pomocy heteronormatywu płciowego dokonuje się skazanie na nieobecność kobiecości innej niż pisana z męskiej pozycji, dokonuje się także anihilacja pożądania homoseksualnego. Powstaje zatem następujące pytanie: co począć z tak opisaną i zdemaskowaną instancją płci? Czy próbować dokonywać rekonstrukcji kategorii płciowych tak, by usunąć z nich wszelkie elementy represji i przymusu? A może lepiej próbować wykroczyć poza płciowy binaryzm i kreować płynną identyfikację postpłciową? Spór w obrębie studiów gender na ten temat trwa, perspektywa społecznej teorii queer jest jednak bliższa paradygmatowi postpłciowości. Sądzimy bowiem, teoretyczki i teoretycy queer, że wszelkie spójne i domknięte kategorie powodują z konieczności efekty przemocy, blokując – jeśli mogę odwołać się do pojęcia Foucaulta – pragnienia na pozycji wskazanej przez zawarty w danej kategorii normatyw. Teoria queer wskazuje zatem na konieczność odrzucenia kategorialności płciowej i poszukiwania takich sposobów egzystencji, które umożliwią wymknięcie się ujarzmiającym siłom władzy płci. Sądzę, że seksualna odmienność (nieheteroseksualność) może – choć nie musi! – predysponować w sposób szczególny do eksploracji obszarów postpłciowości. Zanim jednak zastanowimy się na tym, o jakich szansach może być mowa, odpowiedzmy na pytanie dość banalne: pytanie o płeć gejów.

Jakiej płci są geje?

Odpowiedzmy na to pytanie bez wahania: geje nie posiadają żadnej płci. Żadnej z nich nie mogą bowiem zrealizować w sobie w sposób konsekwentny, skończony, ostateczny i zgodny z normą. Są zatem poniekąd skazani na płciową nienormatywność. Dlaczego?Homoseksualiści, jeśli mamy nadal używać tej skompromitowanej nazwy, a zatem ci, którzy ośmielają się pożądać osoby tej samej płci zaprzeczają swoim dewiacyjnym pożądaniem kulturowej grze męsko – kobiecej. Nie chcą pożądać tych, które przeznaczone są do tego, by być obiektem pożądania: kobiet. Z perspektywy kulturowej homoseksualizm to skandal wywracający porządek kulturowy do góry nogami. Mężczyźni pragnący mężczyzn wykraczają poza system społeczny oparty na zasadzie męskiej rywalizacji. Kobiety pragnące kobiet wypowiadają posłuszeństwo, zrywają niewolnicze kajdany nie godząc się na rolę przedmiotu społecznej wymiany i kierują swoje pragnienie do innych kobiet. Homoseksualizm oznacza nie tylko przekroczenie granic norm kulturowych, lecz wręcz rewolucję, niebezpieczną rewoltę uderzającą w samo jądro zachodniej cywilizacji: heteronormatywny patriarchalizm. Mężczyzna to ten, kto pożąda kobiet i rywalizuje z innymi mężczyznami. Gej nie pożąda kobiet, a zamiast rywalizacji z mężczyznami woli seks z nimi. Przestaje zatem wypełniać kulturowe znamiona mężczyzną, przestaje być mężczyzną. Czy staje się tym samym kobietą? Oczywiście nie: nie posiada macicy i odpowiedniego zestawu chromosomów. Kim zatem jest? Z perspektywy kulturowej płciowości: nikim.Naturalnie taki stan nie jest możliwy do zaakceptowania: procedury kulturowego przymusu obligują do bycia albo mężczyzną, albo kobietą. Pozostają zatem dwie strategie: albo za wszelką cenę udowodnić sobie i innym, że jednak jestem mężczyzną, albo zbliżyć się w kierunku kobiecości. Pierwszy przypadek to geje ostentacyjnie podkreślający swoją męskość, przywiązanie do piwa i piłki nożnej, szorstkość w obyciu i seksie. Drugi to geje uwielbiający się trochę „poprzeginać”, mówiący o sobie w rodzaju żeńskim. W obu przypadkach, każdy to łatwo zaobserwuje w dowolnym klubie gejowskim, zapał w podkreślaniu identyfikacji płciowej – męskiej lub kobiecej – prowadzi do przerysowania, ośmieszającego normy płciowe. Geje, funkcjonujący na pograniczu płci, ukazują jednocześnie umowność granicy pomiędzy kobiecością i męskością. Uwikłani w dwuznaczną grę pomiędzy normą męskości a normą kobiecości, przechodzą swobodnie przemieszają się poprzez granice pomiędzy nimi, wciąż jednak drepcząc po jednej lub po drugiej stronie, balansując na granicy, oscylując wokół niej. W zasadzie nie mają wyjścia, nikt z nas nie ma wyjścia: zbyt głęboko zaszczepiono w nas potrzebę posiadania identyfikacji płciowej. Doświadczenie gejowskie obejmuje zatem szamotaninę, która jest raz gniewnym potwierdzaniem swojej męskości, tym gniewniejszym, im silniejszy jest patriarchat w przestrzeni społecznej, w której żyją. Polska jest taką przestrzenią społeczną: geje odczuwają tu silną potrzebę podkreślania swojej męskości, bowiem przyznanie się do posiadania również tego, co kulturowo kobiece wydaje się być obelgą, poniżeniem. Męska męskość zasługuje na waloryzację, jest nagradzana i doceniana. Męska kobiecość jest dziwactwem, obiektem pogardy i kpin. Nie być dość męskim: oto straszliwe zagrożenie dla geja, zagrożenie, któremu trzeba przeciwdziałać. Poruszamy się na bardzo grząskim gruncie, jakże łatwo tu o emocje, które wezmą górę nad teoretycznym wywodem. Próbujemy bowiem mówić, myśleć i pisać o rzeczach, które są niezgodne z tym, co kulturowo nakazane i co od dzieciństwa było nam wpajane jako właściwe. Splątani kłączem relacji przemocy próbujemy szarpać się i przesuwać poza obręb tego, co normalne, usankcjonowane normą. Zarazem chcemy być normalni, zarzut, że nie jesteśmy normalni, odbierany jest jako obelga, budzi agresję. Teoria queer, która jest teorią nienormalności właśnie, w Polsce dopiero raczkuje w dość dziwnej, ugrzecznionej, zamkniętej do kółek zainteresowań, formie. A to właśnie w ramach tej teorii powiadamy: bycie normalnym mężczyzną lub normalną kobietą to straszne nieszczęście. Męskość i kobiecość bowiem to coś więcej niż posiadanie penisa lub waginy, to coś więcej niż rola do odegrania: to miejsce w społeczeństwie, to pozycja dominacji lub uległości, to więzienie gestów, zachowań, pragnień narzuconych, zadanych, wymaganych. To przede wszystkim brak odwagi do swobodnego kreowania własnych pragnień, własnych gestów, własnych zachowań, to brak odwagi do czynienia swego życia dziełem sztuki, to odtwórczość zamiast twórczości. Co więcej, to uczestnictwo w systemie przemocy, to wyrządzanie krzywdy, to zgoda na niesprawiedliwość płciowej nierówności, zakorzenionej w samym myśleniu o płci. Z tej perspektywy nienormalność seksualna, która oznacza ipso facto wykroczenie poza normę płciową, w której wszak zawarty jest także heteronormatywny nakaz pożądania płci odmiennej, ta nienormalność jest szansą na pozbycie się krzywdzących kulturowych formuł. Gej w oczach świata nie będzie mężczyzną, choćby stylizował swoje ciało w najbardziej męski sposób, jaki tylko przyjdzie mu do głowy. Mężczyzna bowiem to ten, który zdobywa i posiada kobiety, tak brzmi normatywny, kulturowy wyrok, tak skonstruowana jest przestrzeń społeczna. Warto może zatem spróbować pomyśleć nie o tym, jaką tragedią jest ta sytuacja, lecz jaką szansę daje.Postpłciowa kobiecośćMęskość to władza, władza zaś to zawsze władza nad kimś. Im większa władza, tym mniejsza wolność tego, nad kim władza jest sprawowana, tym większe jego ubezwłasnowolnienie. Władza nie jest nigdy sprawowana bezinteresownie, jest zawsze władzą „dla” czegoś. Kto dąży do władzy, czyni to że względu na jakiś swój interes, który chce przy pomocy władzy urzeczywistnić. Zazwyczaj chodzi o zagarnięcie jakiegoś dobra na wyłączność. W przypadku władzy męskiej chodzi o wyłączną dominację w sferze kulturowej i społecznej, o wyłączny dostęp do dóbr ekonomicznych i kulturowych, wreszcie o władzę nad kobietami: płcią ustanowioną w roli służebnej wobec męskości. Taka męskość to przemoc i niesprawiedliwość. Z tego powodu teoria odmienności przyjmuje kierunek od męskości ku kobiecości jako drogi od tego, co dominujące ku temu, co upodlone. Społeczna teoria queer obejmuje bowiem dość oczywisty w obecnym stanie wiedzy humanistycznej projekt przestrzeni społecznej opartej na paradygmacie sprawiedliwości. Nie mamy odwagi, by o tym marzyć, lecz ostatecznie o to chodzi: o społeczeństwo bez przemocy, także tej ukrytej w mechanizmach wiedzy / władzy. Bez względu na to, jak szalony (i słusznie, rozum bowiem spłonął w Auschwitz) wydaje się ten projekt, jest on tym punktem na horyzoncie, ku któremu usiłujemy się przemieszczać. Ten projekt wymaga odrzucenia męskości jako kategorii wyznaczającej sposób bycia w świecie i opowiedzenia się, strategicznego, politycznego i teoretycznego opowiedzenia się za kobiecością jako przestrzenią poza-obecności. Zauważmy: kultura, ta, którą żyjemy obecnie, zbudowana jest w obrębie męskiej obecności, wyraża męską obecność i jej jest podporządkowana. Jeśli cokolwiek w tej kulturze jest, to jest poniekąd męskim „byciem”. Bycie tego, co męskie wyznacza bycie tego, co kulturowe i oznacza bycie tego, co społeczne. „Jest” to ruch wewnątrz symbolicznego porządku męskości. Kobiecość także „jest” poprzez męskość, jest wypowiadana z perspektywy męskości. Sama w sobie jest niewypowiadalna, nieoznaczająca, bezsensowna. W gruncie rzeczy „nie jest”, nie ma jej. I dlatego staje się dla nas bramą prowadzącą poza normę: jeśli chcemy wykroczyć poza przemoc i niesprawiedliwość, musimy ruszyć ku kobiecemu nie-byciu i w tym nie-byciu się zatracić. Potrzebny jest nam ruch zatraty, szaleństwa, nienormalności, bezsensu, ruch poza obecność. Ruch różnicy (ujmowanej po derridiańsku), czy odstępu – lepiej powiedzieć: otchłani - pomiędzy jedną obecnością a drugą, jednym sensem, a drugim. Oto trop zatem: to, co jest, można wypowiedzieć. Wypowiedź zaś możliwa jest jedynie w porządku męskiej dominacji, to, co wypowiedziane, natychmiast staje się zapikowane sensem męskości. Ale nie można wypowiedzieć tego, co zmienne, niespójne, otwarte, migotliwe, nie można wypowiedzieć tego, co pojawia się i znika, jednocześnie jest i nie jest, pojawia się to tu, to tam, raz takie, a raz zupełnie inne. Oto, czego nam potrzeba: nieustannego ruchu ku kobiecej nieobecności, ruchu polegającego na niestrudzonym wynajdywaniu coraz to nowych form bycia, kształtowania swojego pragnienia, sposobu bycia, stylu życia. Płeć gejów to taki właśnie ruch: strategiczny ruch ku kobiecości jako temu, co nieobecne, co pozakulturowe, co pozasymboliczne. Nie-normalność seksualna jest szansą, premią na starcie: samo homoseksualne pożądanie jest już ruchem od tego, co męskie (pożądanie kobiety przez mężczyznę) ku temu, co kobiece (pożądanie mężczyzny). To strategiczne opowiedzenie się po stronie przegranych, zdominowanych, znajdujących się na straconych pozycjach po to, by wraz z nimi podjąć trud budowy sprawiedliwości. Ten ruch ku kobiecości musi być jednak nieustannie ponawiany, podejmowany na nowo, w coraz to różnych punktach ciała, doświadczenia, egzystencji. To nie tyle i nie tylko uparte i subwersywne zaprzeczanie własnej męskości – gdyby było konsekwentne, mogłoby zostać opisane, a zatem ujęte w ramy nowej normy i podległe ponownie kłączu przemocy – lecz także niestrudzone wynajdowanie własnej kobiecości, gejowskiej kobiecości jako egzystencji poza kulturą męskiej, heteronormatywnej przemocy. Nie oznacza to jednak: tworzenie „trzeciej płci”, tworzenie nowej kategorii. Chodzi nie o tę kobiecość, która jest i która w jakikolwiek sposób może być: kobiecość uległą i podległą męskiemu posiadaniu. Chodzi o tę kobiecość, która nie jest, która jest nie-byciem, wykroczeniem poza męskie bycie, poza męską obecność, poza męską kulturę. Chodzi o kobiecość: kobiecość przekreśloną, czyli nie tę kulturową, normatywnie utrwalona, ale o kobiecość pozanormatywną, niewyrażalną, niewypowiadalną, będącą czystym sprzeciwem wobec płciowego normatywu. Geje powinni się nauczyć nie być po kobiecemu, opowiedzieć się przeciw dominującej męskości, stanąć po stronie upokorzonej kobiecości i kreować kobiecość jako permanentną praktykę kulturowego oporu, wymykającą się jakiemukolwiek wypowiedzeniu i opisaniu. Stoimy w tym momencie przed znaczną trudnością teoretyczną: staramy się bowiem myśleć o czymś, co nie da się pomyśleć, a przynajmniej co nie powinno dać się pomyśleć. Tym czymś jest właśnie kobiecość, będąca czystym ruchem oporu przeciwko kulturowej przemocy. Możemy pisać jedynie w ramach dyskursu, który jest męski. Gdybyśmy próbowali opisać kobiecość, natychmiast stałaby się ona elementem owego dyskursu i przerodziła w zwykła, podlegającą męskiemu spojrzeniu kobiecość. Wydaje się jednak wystarczającym powiedzenie, że chodzi nam o stałe odpychanie od swej egzystencji tego, co usankcjonowane normatywnie w obrębie obu płciowych kategorii. Jest to wysiłek codzienny, realizujący się w codziennych czynnościach, tych najprostszych i najbardziej podstawowych. Wymaga on wrażliwości na przejawy normatywności w najprostszych czynnościach i zdolności do natychmiastowego reagowania na ich pojawienie się. Jest to ruch oporu przeciwko domykającym, ujarzmiającym i blokującym kategoryzacjom, które nadają znaczenie naszej egzystencji, opisując je w taki, sposób, by stały się elementem narracji fallogocentrycznej.Doszliśmy w ten sposób do ostatecznej konkluzji naszych rozważań: z perspektywy kulturowej geje nie posiadają żadnej płci, ich doświadczenie bowiem wykracza poza normatywny opis męskości, poza definicję męskości, której konstytutywnym elementem jest pożądanie kobiety. Także normatywnie ujmowana kobiecość jest im niedostępna z przyczyn czysto biologicznych. Stylizacja ciała, starająca się bądź wbrew wszystkiemu potwierdzić męskość, bądź subwersywnie wykroczyć ku kobiecości, jest zawsze nieskuteczna. Oszustwo się nie uda, w oczach normatywnie urządzonego świata gej zawsze będzie bądź niepełnym mężczyzną ze względu na swoje dewiacyjne pożądanie, bądź dziwakiem, odgrywającym elementy zachowania kulturowo uznawanego za kobiece. Pozostaje zatem ruch jawnej kontestacji norm płciowych, będący, jak się okazuje, ruchem ku kobiecości pojmowanej nie jako kategoria płciowa – te bowiem staramy się pozostawić za sobą – lecz jako ruch poza męską obecność oznaczając całą przestrzeń kulturową w poszukiwaniu autonomicznego stanowienia samego / samej siebie. Pozostaje nam ruch – rzeczywisty, realizowany w codzienności, angażujący całe ciało – ku fantazmatycznemu „tam”, czyli ku takim pozycjom, gdzie przemoc płciowa zostanie przezwyciężona (stąd konieczność strategicznego opowiedzenia się po stronie kobiecości), w kierunku przestrzeni postpłciowości, w kierunku pęknięć i nieciągłości w kulturowym, fallogocentrycznym i heteronormatywnym, sensie, w kierunku przestrzeni wszechogarniającej odmienności. Pozostaje nam krzyk sprzeciwu wobec męskości jako dominacji i kobiecości jako podległości. Krzyk, który być może pewnego dnia okaże się na tyle potężny, by otworzyć przestrzeń do konstruowania nieskończenie zróżnicowanej przestrzeni bez przemocy i dominacji.

Jacek Kochanowski[tekst opublikowany w: Gender. Konteksty, red. M. Radkiewicz, Rabid, Kraków 2004.]

Ars Homo Erotica, a wsród prezentowanych dzieł prace Karole Radziszewskiego

2010-06-11T09:42:00.008+02:00

Wystawa ma charakter współczesny i historyczny, erotyczny i polityczny. Tytuł oznacza sztukę homoerotyczną związaną z pożądaniem i miłością do tej samej płci. Ars Homo Erotica jest zanurzona w tradycji kultury, ale nawiązuje do aktualnej polityki praw mniejszości. Łączy mity i historię sztuki z teraźniejszością i debatami nad kondycją demokracji. Odnosi się do filozofii erotyzmu jako doświadczenia prowadzącego do humanistycznych idei afirmujących radość życia i seksu, nawet w obliczu represji.
Wystawa jest propozycją innego spojrzenia na historię kultury, kolekcję muzeum i sztukę Europy Środkowo-Wschodniej. Dzieła wybrane ze zbiorów Muzeum Narodowego w Warszawie oraz prace specjalnie zaproszonych artystek i artystów współczesnych ukazują przekrój przez historię kultury – od antyku do współczesności – z punktu widzenia homoerotycznej wyobraźni. Jest to zwrócenie uwagi na odmienny dla cywilizacji zachodniej kanon sztuki i miłości oraz wydobycie go spod heteronormatywnego filtra i tabu. „Homoerotyka” traktowana jest jako jakość estetyczna i erotyczna obecna w przedstawieniu wizualnym. Kryterium selekcji nie jest więc orientacja artysty lub artystki, ale temat lub kontekst dzieła.
Wybór dzieł pod kątem kobiecej i męskiej ikonografii homoerotycznej pozwala na odmienianie kolekcji muzealnej, docieranie do sfer nieświadomości, odnowę sposobów prezentacji. Wiąże się z odkryciem i zaakcentowaniem wielu obiektów zapomnianych, zwraca uwagę na pomijane znaczenia.
Męski i kobiecy homoseksualizm różnił się w swych formach w zależności od okresu. Jest to różnorodność w uniwersalności. Stąd wynika transhistoryczny i eklektyczny charakter prezentacji wprowadzającej w świat obrazowy pełen aluzji, kodów i podtekstów. Tylko w ten sposób w wielu epokach prześladowany homoseksualizm mógł być wyrażany. Wystawa jest okazją do przypomnienia podwójnych znaczeń mitologicznych lub biblijnych opowieści.
Aby uporządkować wielość przedstawień i metafor, ekspozycja została podzielona na sekcje tematyczne, gdzie dzieła sztuki dawnej zestawiono ze współczesnymi. Powstaje narracja, która ma swoją stopniowaną politykę, erotykę i estetykę.
Wejdźmy zatem do homoerotycznego uniwersum, pamiętając, że erotyzm i pożądanie to nie tylko zmysły i ciało, ale także aspekty wewnętrznego życia człowieka, historii kultury i polityki obyczajowej. Wszystkie te wymiary odnajdziemy na wystawie.
Ekspozycję rozpoczyna w holu głównym Czas walki poświęcony sztuce wobec polityki seksualności i praw człowieka. Umożliwia to wprowadzenie w historię kultury poprzez aktualną sytuację polityczną w Europie Środkowo-Wschodniej. Dzięki temu podczas wędrówki przez kolejne wymiary homoerotyki nie zapominamy o kontekście społecznym. We wszystkich epokach był on bowiem równie burzliwy jak obecnie, a sztuka zawsze powstawała wobec norm nałożonych na różnorodność seksualności.
Homoerotyczny klasycyzm to galeria klasycznych i klasycystycznych aktów oraz portretów męskich przypominających antycznych bogów i bohaterów, z którymi związane są homoseksualne mity i historie. Klasycyzm to estetyka inspirowana sztuką starożytnej Grecji i Rzymu. W kulturze europejskiej wyobraźnia homoseksualna wywodzi się także stamtąd. Homoerotyczny klasycyzm prowadzi nas zatem do źródeł zachodniej cywilizacji, sztuki, erotyki i demokracji.
Akt męski przedstawia różne formuły zmysłowego aktu męskiego, od XIX-wiecznych studiów akademickich i malarstwa realistycznego po współczesną sztukę gejowską.
Pary męskie i Ganimedes akcentują romantyczną i erotyczną ikonografię par męskich w dosłownych pracach współczesnych oraz w dawnej metaforycznej sztuce mitologicznej i religijnej. Oglądamy homomitologię związków Hiacynta i Apolla, Achillesa i Patroklesa, Dawida i Goliata, Zeusa i Ganimedesa.
Święty Sebastian to sekcja poświęcona największej homoerotycznej ikonie chrześcijaństwa i jej wcieleniom, od renesansowego malarstwa po sztukę wideo.
Imaginarium lesbijskie jest kolekcją obrazów innej kobiecości w całej historii sztuki. Prezentujemy continuum kobiecego homoerotyzmu, które istnieje w kulturze wizualnej od Safony na antycznych wazach po współczesne portrety lesbijskich par.
Transgender to sekcja wystawy i pojęcie dotyczące wyobrażeń tożsamości, które są pomiędzy płciami, przekraczając normatywny binarny system płciowy. Sztuka prowadzi od mitycznej androgynii do nowoczesnych maskarad i polityki podważania płci.
Archiwum prezentuje polskie plakaty reklamujące słynne dzieła znanych homoseksualnych reżyserów, dramaturgów i artystów.
Paweł Leszkowicz

No i wszystko jasne!

2010-06-09T19:25:00.003+02:00

Queer is a color

2010-06-01T21:58:00.007+02:00

fot. Sylwia Wieczeryńska

Gretkowska i Androgyne

2010-05-31T19:56:00.002+02:00

Manuela Gretkowska w wywiadzie dla Newsweek Kobieta, w odopowiedzi na pytanie o ideał mężczyzy:
" idolem jest Jonny Depp (...) uwielbiam go nawet w roli Jacka Sparrowa w "Piratach z Karaibów". Umalowany długowłosy mężczyzna w sukience i spodniach, z bransoletkami, naszyjnikami. ANDROGYNICZNOŚĆ WYRAŻA PEŁNIĘ CZŁOWIECZEŃSTWA I JEST PRZEZ TO NAJBARDZIEJ LUDZKA. Johnny Depp jest bardzo męski, bo ma cechy kobiece. Kobietom łatwiej jest być zarazem kobiecymi i męskimi. Często muszą być niemal macho, żeby przetrwać i obronić swoje dzieci. W PRL jedynymi facetami z mocno wymalowanymi oczami jak Sparrow byli górnicy wychodzący z kopalni. Myślę, że to zachwyciło Iwaszkiewicza i stąd ten jego pomysł pochówku w górniczym mundurze".

Ale gość !!!

2010-05-25T10:56:00.005+02:00

dr Tomasz Basiuk wyklada na Uniwersytecie Warszawskim w Ośrodku Studiów Amerykańskich, którym kieruje od 2005 roku. Jest autorem monografii poświęconej współeczesnemu powieściopisarzowi amerykańskiemu Williamowi Gaddisowi, współredaktorem trzech prac zbiorczych dotyczących queer studies ("Odmiany odmieńca", "Parametry pożądania" i "Out Here") i czlonkiem redakcji recenzowanego pisma internetowego "InterAlia" (http://www.interalia.org.pl/).

Co dziwnego w słowie queer?

2010-05-25T08:09:00.002+02:00

Trzecie spotkanie z cyklu Spotkania z genderem

Co dziwnego w słowie queer?
27 maja (czwartek) 2010 r. godz. 17.00
gość spotkania: dr Tomasz Basiuk
prowadzenie: Małgorzata Skowrońska
Wstęp wolny

Już za chwileczkę, już za momencik… okaże się, że GENDER NIE ISTNIEJE!!!, że wszyscy nabieramy się na iluzoryczną kategorię tożsamości.
Jak to? A tak! Wszystkiemu winna teoria QUEER.

To będzie najdziwniejsze z dotychczasowych SPOTKAŃ Z GENDEREM.

W queerowym ogniu pytań Małgorzaty Skowrońskiej oraz publiczności stanie dr Tomasz Basiuk, wykładowca i kierownik Ośrodka Studiów Amerykańskich UW, Autor licznych publikacji dotyczących tematyki queerowej. Gość opowie o teorii, praktyce, literaturze i sztuce queer.

Niezmiennie zapraszamy wszystkie i wszystkich zainteresowanych. Zachęcamy również do spotkań z genderem w sieci www.spotkaniazgenderem.blogspot.com

Centrum im. Ludwika Zamenhofa
ul. Warszawska 19

Queer your mind!

2010-05-22T16:43:00.005+02:00

Słowo queer zrobiło ostatnio prawdziwą karierę. Mamy queerfesty, festiwale filmów queer, dni kultury queerowej i queer studies. Ukazało się też pierwsze polskie wydanie swoistej biblii teorii queer – „Gender trouble“ („Uwikłani w płeć“) Judith Butler
Z okazji pojawienia się tej ostatniej postanowiliśmy zapytać studentów queer studies i specjalistów w tej dziedzinie – dr. Jacka Kochanowskiego i dr. Tomasza Basiuka – jak zdefiniowaliby teorię queer, co wydaje im się w niej rewolucyjne i/lub kontrowersyjne i jak realizują ją w praktyce.
Queer theory – co takiego?

Dla jednych – teoria Innego:
Osobiście wiążę perspektywę queer z szeroko rozumianą problematyką „inności“; swoistą „ksenologią“, jako nauką (również praktyką kulturowo- społeczną) dotyczącą wszystkiego, co odmienne, obce, dziwne, nienormatywne, a jednocześnie wpisujące się w pluralistyczną rzeczywistość społeczną – na zasadzie twórczego konfliktu (koncepcja demokracji agonistycznej) raczej niż consensusu (wymuszonej akceptacji czy wyuczonej poprawności politycznej).
Dla innych – dekonstrukcja i krytyka zastanej rzeczywistości dotyczącej płci i seksualności:
Dla mnie queer to kwestionowanie pseudooczywistości związanych z tym, kim jesteśmy, i dekonstruowanie tożsamości, które bezrefleksyjnie przyjmujemy za swoje własne. Queer to uwolnienie od myślenia uwarunkowanego funkcjonującymi w kulturze od stuleci założeniami na temat płci, seksualności, a co za tym idzie wszystkimi kategoriami tożsamości.
Lub wreszcie kategoria, którą trudno zdefiniować i zrozumieć bez szerszego kontekstu historycznego:
Aby zrozumieć to pojęcie, trzeba zrozumieć historię dyskryminowania wszelkich mniejszości religijnych rasowych i płciowych. Poznanie historii wyzwalania się spod jarzma stereotypów kobiet, przemian obyczajowych, to prześledzenie przemian, jakie zachodziły przez dziesięciolecia w Co jest kontrowersyjne w QT? Kontrowersyjny w QT jest hermetyczny, a czasem dość mętny język stosowanego dyskursu. Pojemność. Z jednej strony daje przestrzeń dla wielu zjawisk i postaw, z drugiej strony może się rozpłynąć w tej różnorodności. Co może odebrać siłę queer. mentalności społecznej kultury Zachodu. Należy uzmysłowić sobie, jak w XX wieku media wpływały na obyczajowość, jak nauka przyczyniła się do pojmowania płciowości człowieka.
Dr Jacek Kochanowski: Queer to perspektywa lokalna – podejmowana z różnych pozycji (płciowych, seksualnych i in.) oraz w różnych kontekstach społecznych. Można jedynie wskazać na pewne wspólne elementy owych różnorodnych, teoretycznych i praktycznych, przedsięwzięć. Po pierwsze, to ujawnienie i odrzucenie tożsamości jako konstrukcji normatywnej, jako narzędzia władzy. Wszelką stałość, stabilność, dookreślenie osiąga się dzięki gestom przemocy, arbitralnie ograniczającym płynność tego, co ludzkie i wymuszające jego ustabilizowanie. Jednoznaczność jest możliwa tylko za cenę wykluczenia tego, co owej jednoznaczności przeszkadza. Płeć może znaczyć w jeden sposób tylko dlatego, że skazujemy na zapomnienie te wszystkie sposoby odgrywania płci [teoria queer kwestionuje istnienie płci biologicznej – wg niej płeć jest konstruktem kulturowym i jako taka jest performatywna – dlatego płci nie mamy, lecz ją odgrywamy – przyp. E.T.], które nie mieszczą się w owym usankcjonowanym znaczeniu, oraz zmuszamy tych, którzy poza przyjęte ramy wykraczają, do powrotu do normatywnych klatek. Dzięki temu uzyskujemy iluzję „oczywistości“ tego, czym jest męskość i kobiecość. Podobnie seksualność: jej nieskończone zróżnicowanie jest ograniczane do kilku wybranych i usankcjonowanych modeli. (...) Perspektywa queer związana jest z ujawnianiem arbitralności normatywnego definiowania „właściwego“ sposobu odgrywania płci czy „wartościowej“ seksualności i wskazywaniem, że tego rodzaju zabiegi zawsze wiążą się z wykluczeniem i cierpieniem osób, których zachowanie nie mieści się w owych jednoznacznych definicjach. Z tego powodu – po drugie – perspektywa queer zainteresowana jest opisywaniem świata z perspektywy tych, którzy uznani są za „niewłaściwie odmiennych“ (...). Perspektywa queer pyta o to, jak powstaje to, co kuriozalne jako „zewnętrzne“ do normalności, jakie procesy są odpowiedzialne za jej wyznaczanie i w jaki sposób można owe procesy osłabiać. Ponieważ – po trzecie – queer jest także strategią polityczną: już samo podjęcie opisu rzeczywistości z perspektywy queer, a zatem danie głosu temu, co kuriozalne, czyli skazane na milczenie i niewidzialność, jest aktem politycznym. Dr Tomasz Basiuk: Wydaje się, że etykieta queer pełni w Polsce nieco inną funkcję niż w krajach, z których tutaj przywędrowała. Funkcja queer w Polsce to przede wszystkim wspominana w cytowanych wypowiedziach mentalna rewolucja, której zasadniczą treścią jest dostrzeganie różnorodności społecznych wykluczeń i ich wzajemnego przenikania się, co może prowadzić do zniesienia widoczności niektórych podmiotów – chodzi o to, żeby dostrzegać zarówno różnice, jak i podobieństwa między sytuacją dobrze zarabiającej lesbijki i lesbijki na bezrobociu, albo o to, że gej transseksualista może nie zostać uznany za geja przez innych gejów, jeśli dostrzegą w nim tylko transseksualistę, albo o to, żeby homoseksualna Romka mogła funkcjonować jako lesbijka bez zacierania swojej etnicznej podmiotowości.
Co jest kontrowersyjne w QT?
Kontrowersyjny w QT jest hermetyczny, a czasem dość mętny język stosowanego dyskursu. Pojemność. Z jednej strony daje przestrzeń dla wielu zjawisk i postaw, z drugiej strony może się rozpłynąć w tej różnorodności. Co może odebrać siłę queer. Czy odpowiedź na pytanie o seksualną orientację w rodzaju „ja nie lubię się określać“ to odpowiedź queerowa, czy głos z szafy? Jak je rozróżnić? Czy za tą niechęcią do określenia się stoi rzeczywista niemożność jednoznacznej autodefinicji seksualnej, czy strach przed homofobią i niepogodzenie się z własnym homo- lub biseksualizmem? To jest mój problem z teorią queer: w praktyce może ona służyć jako zasłona dymna do zinternalizowanej homofobii. Szczególnie wśród polskich gejów i lesbijek, którzy nie mają za sobą – jak ich amerykańscy „bracia i siostry“ – 40 lat emancypacjii Parad Równości, tylko co najwyżej 20.Dr Tomasz Basiuk: Warta zastanowienia jest kwestia spolszczenia queer, tak w wymiarze językowej etykiety, jak i przyswojenia samej kategorii myślowej do lokalnego kontekstu. Słowo queer niewątpliwie może funkcjonować w Polsce jako językowa szafa (closet), ponieważ znakomita większość nie wie, co ono znaczy. Wtrącone do tekstu napisanego po polsku (jak ten) słowo to traci swój negatywny, paskudny wydźwięk (queer w języku angielskim przypomina polskie „pedał“ i „ciota“). W tej sytuacji rzeczywiście trudno porównywać wyautowanie się jako queer z ujawnieniem się jako lesbijka albo osoba transseksualna.A co rewolucyjne?
Rewolucyjność queer polega na uświadomieniu sobie ograniczeń ruchu feministycznego czy ruchu LGBT, czyli ruchów orbitujących wokół polityki tożsamości, które nieuchronnie generują kategorię Innego i w efekcie prowadzą do wykluczenia. (...) Rewolucyjność queer to również kontestacja heteromatriksu oraz myślenie w kategoriach postpłciowości. QT ma raczej charakter rewelacyjny niż rewolucyjny. Więcej odsłania czy ujawnia, otwiera raczej oczy niż prowokuje do nagłych działań czy spontanicznych gestów. Jacek Kochanowski: Perspektywa queer jest kontrowersyjna, bo przemawia w imieniu tego, co „kontrowersyjne“, kuriozalne, niepoprawne, niewłaściwe. I także na tym polega jej rewolucyjność. Rzeczywiście, bardzo nieprzyjemną stroną tej perspektywy jest ujawnianie mechanizmów przemocy działających wewnątrz środowisk, które same czują się ofiarami. To dlatego część środowisk feministycznych przyjmuje twórczość Judith Butler z oburzeniem: ujawnia ona, że nikt nie jest niewinny, że także feminizm może być odpowiedzialny za różnego rodzaju wykluczenia [historycznie – wykluczając ze swojego grona osoby, które nie pasowały do określonego wzorca – np. lesbijki butch, transseksualistów – przyp. E.T.]. Podobnie irytujące jest ujawnienie, że organizacje lesbijek i gejów, walczące rzekomo o prawa wszystkich LGBT, w rzeczywistości dążą do społecznej akceptacji dla jedynie części z nich: tych porządnych, monogamicznych, uporządkowanych płciowo i seksualnie [tak jak w przypadku akcji „Niech nas zobaczą“, która spotkała się z zarzutami o wykluczanie gejów i lesbijek z mniejszych miast, singli, osób niemonogamicznych itp. – przyp. E.T.]. (...) Rewolucyjność queer polega na tym, że choć opiera się on na świadomości nieuchronności przemocy w stosunkach międzyludzkich, to jednak nie zgadza się na jej legitymizowanie w imię racji „moralnej większości“ czy jakiejkolwiek innej większości.Co ma queer do geja, lesbijki i heteryka?
Określanie się jako queer jest przyznaniem się do istnienia poza/pomiędzy zdefiniowanymi tożsamościami, niemożnością/niechęcią jednoznacznej kategoryzacji – seksualnej czy płciowej. Heterykiem/heteryczką, gejem czy lesbijką można być w danej chwili czy kontekście, który wymaga zdefiniowania się w jakiś sposób, ale te określenia istnieją tylko „tu“ i „teraz“.
Według Jacka Kochanowskiego „gej“ czy „lesbijka“ i „queer“ to zupełnie różne perspektywy: queer to strategia wyśmiania wszystkich tożsamościowych kategorii, ukazanie ich absurdalności i przypadkowości. Te kategorie po prostu nic nie znaczą, ich znaczenie jest sztucznie konstruowane. Co to właściwie znaczy, że jestem gejem? Czy cokolwiek ponad to, jakiego rodzaju płeć ma mój partner seksualny? (...) Nie musimy „być“ kimkolwiek: gejem czy lesbijką, kobietą czy mężczyzną, możemy w y p o w i e d z i e ć posłuszeństwo obowiązkowemu posiadaniu tych wszystkich etykietek. Po co? Po to, żeby nie starać się im „dorównać“, po to, żeby nie wkładać całej swojej energii w napełnianie tych pustych nazw treścią, żeby ich nie materializować na powierzchni naszych ciał, ponieważ są to etykietki wymierzone przeciwko nam. Nie chodzi o to, żeby ich zupełnie przestać używać – mogą być z wielu powodów, także politycznych, przydatne. Ale nie powinno się w nie wierzyć. Nie powinno się starać wypełnić oczekiwań w nich zawartych, ponieważ dzieje się to kosztem wygłuszania naszych pragnień, zamykania sobie wielu możliwości, które pozwoliłyby nam być szczęśliwszymi. Queer to nie jest kolejna nazwa „osób LGBT“, bardziej modna, bo mniej zrozumiała. To strategia bycia poza kategoriami, bycia na przekór tym kategoriom. Polityka queer Jak twierdzi Jacek Kochanowski, polityka queer oznacza budowanie ruchu społecznego na rzecz tego, co nienormatywne, ruchu opartego nie na sojuszu „zdefiniowanych tożsamości“, ale koalicji tych wszystkich, którym bliska jest wizja społeczeństwa opartego na odmienności i różnicowaniu. Polityka queer to także polityka walki o przejęcie wiedzy: wykazująca uwikłanie wiedzy – wiedzy naukowej, ale także medialnego obrazu rzeczywistości – w procedury przemocy [wynikającej z tego, że rzeczywistość oparta na restrykcyjnych normach represjonuje jednostki, które się w tych normach nie mieszczą – przyp. E.T.]. Dlatego polityka queer to wkraczanie w przestrzeń akademicką, organizowanie kursów, konferencji i szkoleń wprowadzających do rewizji humanistyki z perspektywy queer, ujawnianie procedur służących normatywizacji w szkołach różnego stopnia i przeciwdziałanie im, to budowa alternatywnych źródeł wiedzy, alternatywnych mediów. Polityka queer to także wprowadzanie kuriozalności do codzienności i rozbrajanie lęku przed nią, to jawność, widzialność i słyszalność odmienności, to świadome afiszowanie się z tym, co kuriozalne, po to, by przestrzeń publiczna nie była zarezerwowana dla tego, co właściwe i usankcjonowane, ale by stała się domem dla wszystkich. Polityka queer to także zmiana prawa na takie, które sprzyja różnorodności i nie sankcjonuje wybranych sposobów życia jako bardziej wartościowych, ale sprzyja odmienności i chroni odmienność przed normatywnym atakiem. (...) Przedtem jednak musimy zacząć chcieć i umieć być kuriozalnymi, odrzucić postawione przed nami wezwania do normalności, także normalności środowiskowej – normalności lesbijskiej, normalności gejowskiej itp. Największy wysiłek należy zatem do każdej/każdego z nas. Chodzi o to, co zwykle: by uwolnić swój umysł od normatywnych kategorii. Queer your mind!

Dr Jacek Kochanowski – socjolog i filozof, publicysta. Zajmuje się socjologią queer i gender, socjologią i filozofią kultury, socjologią wiedzy, jest komentatorem prac Michela Foucaulta, włącza do teorii społecznej wątki dekonstrukcjonizmu.
Dr Tomasz Basiuk – adiunkt w Ośrodku Studiów Amerykańskich Uniwersytetu Warszawskiego oraz dyrektor Ośrodka. Opublikował szereg artykułów i współredagował trzy prace zbiorcze z dziedziny queer studies.

Opracowała: Ewa Tomaszewicz Rysunek: Monika Rak

Zródło:Replikahttp://replika.kampania.org.pl/index.phpoption=com_content&view=article&id=271:queer-your-mind&catid=121:spoeczestwo&Itemid=142

genderqueer

2010-05-20T20:26:00.002+02:00

Lidia Krawczyk, Wojtek Kubiak, I. i L.

Wojtek Kubiak (ur. 1978, Kraków), Lidia Krawczyk (ur. 1979, Kraków) pracują razem od około ośmiu lat, chociaż wspólne projekty zaczęli realizować dopiero niedawno (od 2004 roku). Wojtek Kubiak jest absolwentem Wydziału Malarstwa Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie. Od 2003 roku jest asystentem w macierzystej uczelni. W 2004 roku otrzymał Grand Prix w drugiej edycji Triennale Młodego Malarstwa im. Mariana Michalika w Częstochowie. Był nominowany do konkursu im. Eugeniusza Gepperta i nagrody „Arteonu”. W 2007 roku otrzymał Stypendium Grazelli. Lidia Krawczyk jest absolwentką Instytutu Sztuk Audiowizualnych oraz Podyplomowych Studiów Gender na Uniwersytecie Jagiellońskim. Zajmuje się feministyczną krytyką i historią sztuki. Jest redaktorką naczelną internetowego pisma teksty.bunkier.art.pl. Pracuje w Bunkrze Sztuki w Krakowie. Za wspólnie zrealizowany projekt Pasywne. Więzy rodzinne zostali wyróżnieni na Triennale Malarstwa Rybie Oko 4 w Słupsku. Razem brali udział do tej pory w kilkunastu wystawach, wśród nich między innymi: Jeune Création Européenne, New Talents in the European Art Scene, Biennale Itinèrante D’Art Contemporain, Montrouge, Francja, 2007; (im)mortal love, Supermarket sztuki IV, Warszawa, 2007; Pasywne. Więzy rodzinne, Bałtycka Galeria Sztuki Współczesnej, Słupsk, 2007; Re(ko)nesans malarstwa, Górnośląskie Centrum Kultury, Katowice / Bałtycka Galeria Sztuki Współczesnej, Słupsk, 2007; Idolatrie, Galeria Klimy Bocheńskiej, Warszawa, 2007; Wymazywanie, Galeria Krytyków Pokaz, Warszawa, 2007; Pasywne. Więzy rodzinne, galeria nova, Kraków, 2006; Wiedźma Ple Ple. Pofeministyczne trawestacje tego-co-kobiece, Galeria DLA, Toruń / Galeria Klimy Bocheńskiej, Warszawa, 2006; Forma jest pustką - pustka jest formą, GCK, Galeria Sektor I, Katowice / Bałtycka Galeria Sztuki Współczesnej, Słupsk, 2006; Niezawodni, galeria nova, Kraków, 2005.
źródło: http://www.unigender.org/?page=biezacy&issue=02&article=08

My gender is queer

2010-05-20T12:18:00.002+02:00

Meeting - Queerting

2010-05-19T21:02:00.001+02:00

Jestem queer...jeśli już muszę kimś być

2010-05-18T10:13:00.006+02:00

Jeśli już muszę kimś być, jestem queer. Coś między człowiekiem i lalką, kobietą i mężczyzną, szatanem i aniołem, osobą o białej i osobą o czarnej skórze, optymistką i pesymistą, prawowiernym i heretyczką, nauczycielką i uczniem, sumiennym pracownikiem i anarchistką, męczennicą i buntownikiem, brunetem i blondynką, grafomanką i geniuszem, naukowcem i wariatką, lesbijką i gejem, hetero- i homoseksualistą. Jestem w miejscu, którego nie ma. W miejscu, które nie pozwala na zachowanie iluzyjnej nadziei, że schematy, które stworzono, żeby ułatwić segregację, są prawdziwe. W miejscu, gdzie jasne staje się, że tożsamości to jedynie sztuczne twory, mogące rozpłynąć się na wietrze jak mgła.

Fragment tekstu Marzeny Lizurej, "Jestem queer, jeśli już muszę kimś być" "PRO ARTE", NR 18, 2003.

Queerowanie po polsku

2010-05-17T12:13:00.004+02:00

Tomasz Basiuk

PEDAŁ, LESBIJKA, ODMIENIEC : QUEER NATION KOCHAJĄCYCH INACZEJ

Chcę zastanowić się nad przekładalnością, a zarazem przystawalnością teorii, terminologii i praktyki queerowej do kontekstu polskiego. Queer theory w Polsce jest obiektem zainteresowania osób zwykle dość młodych, związanych ze środowiskiem akademickim i zorientowanych we współczesnej humanistyce. Temat jest słabo znany lub wręcz nieznany w szerszych kręgach, co może być stanem przejściowym, ale mogą też być powody, dla których queerowanie znacząco się u nas nie rozszerzy, i być może warto się nad nimi zastanowić.

D. K. Balejko zadaje trafne pytanie pod adresem teoretyków, a zwłaszcza Butler komu wolno tego terminu używać? Czy uczynienie auto-etykiety z pejoratywnego terminu przez grupę pierwotnie nim napiętnowaną oznacza, że odtąd tylko tej grupie wolno go używać w nowym, odwróconym znaczeniu? Czy innym użyciom w ogóle można zapobiec? W jaki sposób rozróżnić między użyciem pejoratywnym a odwróconym? Czy na powstałe zamieszanie semantyczne i emocjonalne, którego zapewne nie da się uniknąć, rzeczywiście można przystać? To nie muszą być pytania tylko teoretyczne, zwłaszcza jeśli zastanowimy się nad polskim przekładem terminu queer.

Pamiętajmy, że termin queer w kontekście teoretycznym w ogóle nie wymaga tłumaczenia na polski (wszyscy zajmujący się teorią queer w Polsce używają terminu angielskiego). Myśląc o tłumaczeniu myślimy przede wszystkim o kontekście politycznym, o funkcjonowaniu kategorii queer i odpowiadającego jej polskiego terminu w dyskursach nienormatywnej seksualności, w publicznych wystąpieniach z nią związanych, w tytułach artykułów, w audycjach radiowych i telewizyjnych, na transparentach, etc.

Zacznę od krótkiego przeglądu state of the art, czyli od inwentaryzacji. Oprócz opisowego na przekór spotkałem się z dwoma innymi przekładami. Słowo odmieniec, które wydaje mi się trafną propozycją translatorską w kontekście queer theory, podsunął mi Jerzy Krzyszpień, a niedawno znalazłem je w artykule Andrzeja Osęki w Gazecie Wyborczej, gdzie pojawia się w zbliżonym znaczeniu. Słowo to, kojarzące się z transgresją i wykluczeniem, o dość wyraźnym negatywnym zabarwieniu, ale nie wulgarne, ma też swoją tradycję w polskiej humanistyce (Maria Janion). Z kolei w wydanej niedawno po polsku Teorii literatury Jonathana Cullera w tłumaczeniu Marii Bassaj napotykamy termin teoria pedalska. Ten nieco zaskakujący przekład również ma swoją tradycję: w tłumaczeniu Pawła Lipszyca powieść Williama Burroughsa Queer zatytułowana jest Pedał, co nie budzi tu wątpliwości między innymi dlatego, że powieść ta została napisana w latach 50-tych, kiedy w ogóle nie było queer theory. Są oczywiście inne możliwości, np. słowo perwert (tak jak przekręcone nazwisko profesora z powieści Malcolma Bradbury'ego Rates of Exchange), ale dotąd nie widziałem, żeby ktoś użył w druku jako przekładu terminu queer innych słów niż odmieniec i pedał.

Te dwa terminy różnią się między sobą na kilka sposobów. Jedna różnica między pedałem i odmieńcem jest ta, że słowo pedał po polsku kojarzy się wyłącznie z homoseksualnym mężczyzną, a nie z kobietą, ani z żadną inną kategorią nienormatywnej seksualności. Nawiasem mówiąc, to samo dotyczy słowa gej, które po angielsku (gay) może oznaczać kobietę lub mężczyznę. Dla teorii queer takie semantyczne wykluczenie kobiet jest właściwie nie do przyjęciapodobnie jak nie do przyjęcia byłaby teoria lesbijska wykluczająca mężczyznco mocno przemawia za słowem odmieniec.

Druga różnica to że teoria pedalska brzmi bardziej wulgarnie i nawet obraźliwie. Obsceniczność angielskiego queer plasuje się chyba gdzieś pomiędzy polskimi słowami pedał i odmieniec, ale tego nie sposób jednoznacznie rozstrzygnąć, a nawet gdyby było można, i tak pozostaje kwestia wyboru właściwszego terminu. Wraca pytanie zadane przez Balejko czy użycie tego słowa inaczej niż na przekór i w charakterze auto-etykiety (a nie wobec drugiej osoby lub grupy) jest w ogóle dopuszczalne? Czy subwersywne użycie języka skutecznie chroni przed zranieniem? Czy ta praktyka językowa nie jest zbyt bolesna? Z pewnością pytania te są nie mniej ważne na gruncie polszczyzny, gdzie pojawiają się po raz pierwszy. Zwróćmy jednak uwagę, że użycie w angielskim słowa queer jest w swej intencji prowakacyjne i wiąże się z polityczną taktyką wykrzykiwania swych racji w twarz przeciwnikowi („in your face), co świetnie ilustruje hasło przytoczone przez Joannę Mizielińską: We are here, we are queer, get fucking used to it! Prowokacyjny charakter tego terminu wiąże się z proweniencją ruchu Queer Nation, który wyrósł z ACT-UP, stworzonego m.in. przez amerykańskiego dramaturga Larry'ego Kramera i zamierzonego jako ruch czynnego oporu wobec bierności władz milcząco przyzwalających na wymieranie chorych na AIDS. To agitacyjne użycie słowa queer poprzedziło i umożliwiło jego przejęcie przez teoretyków queerodwrócenie dyskursu najpierw nastąpiło na ulicy, a dopiero później w salach seminaryjnych. U samych początków swej politycznej kariery słowo queer posługiwało się swą wulgarnością w sposób agresywny, i jakkolwiek groteskowość kolokacji queer nation musiała być zamierzona, to miała to być groteskowość przestraszająca. Słowo queer zawierało w sobie anatemę, jaką obłożony został syndrom AIDS i konotowało podobne zagrożenie dla zdrowia i życia (przynajmniej moralnego), a jednocześnie przesuwało nosicieli etykiety z pozycji ofiary również na pozycję atakującego. Za użyciem tego słowa stoi sprzeciw wobec typowo mieszańskiego zakłamania i milczącego przyzwolenia na zbrodnię (odmowa niesienia pomocy, nieinformowanie opinii publicznej o zagrożeniu wirusem HIV, nieprzeznaczanie środków na badania naukowe nad HIV i AIDS, zgoda na dyskryminację i na przemoc wobec gejów, lesbijek, biseksualistów i transseksualistów) za użyciem tego słowa stoi gniew. To wszystko przemawia za słowem pedał, ale pojawia się pytanie, czy obecna sytuacja w Polsce pozwala na podobny zabieg retoryczny, a także kto i po co miałby go wykonać.

W Polsce pewną karierę zrobiło hasło kochający inaczej, które znajdujemy między innymi w tytule znanego czasopisma. Hasło to podkreśla różnicę, ale odwrotnie niż queer nation, kolokacja kochający inaczej nie przestrasza, lecz łagodnie przekonuje: że chociaż inaczej, to jednak kochają, przez co nie różnią się zasadniczo od innych kochających. Być może jednak hasło to da się odczytać ze znacznie silniejszym naciskiem na inaczej (przez odwróconą analogię do spostrzeżenia, że w queer nation jednak jest nation, czyli zaznaczenie pewnej zbiorowości, a nie tylko samej różnicy), czyli że tkwi w nim jakiś prowokacyjny, bardziej queerowy potencjał: projekt okładki czasopisma podkreśla słowo inaczej, a zawarte w nim treści dotyczą różnych mniejszości i praktyk seksualnych, chociaż większość artykułów i zdjęć przeznaczonych jest dla gejów. Kasia Nosowska doceniła prowokacyjny charakter tego hasła włączając je do piosenki: A co, jeżeli kocham inaczej... Być może queer po polsku to właśnie kochający inaczej, ale jeśli tak, to prowokacyjny, wyzywający charakter tej kategorii będzie istotnie osłabiony w stosunku do angielskiego odpowiednika bardziej jeszcze niż w przypadku odmieńca.

TOŻSAMOŚĆ I KOALICJANCI, CZYLI STRATEGIA DLA POLSKI

Za różnicami terminologicznymi kryją się różnice w podejściu do tożsamości. Chodzi o różnice ontologiczne, a zarazem polityczne. O ile polskich gejów i lesbijki w niewielkim chyba stopniu zaprząta ważne niegdyś pytanie o przyczyny homoseksualizmu, to sama kategoria homoseksualisty nie jest przedmiotem dyskusji. Przedmiotem dyskusji jest raczej miejsce osób homoseksualnych w społeczeństwie, ich problemy, możliwości samorealizacji, itd. Natomiast kategoria queer podaje w wątpliwość samą zasadność myślenia, że homoseksualiści są na świecie. Weźmy pewien przykład, który niedawno uświadomił mi różnicę między queer i gay. Kilka miesięcy temu uczestniczyłem w ciekawym spotkaniu poświęconym Karolowi Szymanowskiemu. Zapowiadający prelekcję gospodarz spotkania podkreślił, że oto mamy do czynienia z wzorcem pozytywnym dla współczesnych gejów. W zdaniu tym wyraża się pewne nastawienie do homoseksualizmu bardzo zresztą pozytywne i pozbawione homofobii które jednak w żaden sposób nie kwestionuje tożsamości homoseksualnej. Homoseksualista jest homoseksualistą i ta tożsamość (orientacja) seksualna jest dlań podstawowa. Ewentualne inne preferencje seksualne są na drugim miejscu wobec faktu pierwszorzędnej wagi, że osoba homoseksualna wybiera partnerów seksualnych tej samej płci. Podstawowym zadaniem osoby homoseksualnej jest akceptacja własnej seksualności i czerpanie z niej satysfakcji (co konotuje słowo gay). Zwykle uważa się, że do osiągnięcia tego celu konieczne jest ujawnienie własnego homoseksualizmu, przyznanie się do niego nie tylko przed sobą, ale przed innymi (wybranymi) osobami, czyli tzw. coming-out. Mówiąc w pewnym uproszczeniu, stawiający Szymanowskiego za wzorzec pozytywny miał na myśli to, że kompozytor nawiązał w swej muzyce do motywów, które wyrażały jego preferencje seksualne, że w ten sposób wyraził swoją naturę i przez to stał się szczęśliwszy, oraz że zastosowane przez niego środki autoekspresji spotkały się z akceptacją, a więc znalazł dla swojego homoseksualizmu miejsce w sferze publicznej.

Tego rodzaju otwartość i samoakceptacja, a także działania zmierzające do akceptacji homoseksualizmu przez społeczeństwo mają z pewnością nieocenioną wartość. Jednocześnie należy zauważyć, że kategoria queer działa według nieco innej logiki, albo że w sensie logicznym idzie dalej niż postawa samoakceptacji. Queer zaburza samą opozycję między homo- i heteroseksualizmem, kwestionując pierwszeństwo płci przed innymi cechami partnera seksualnego. Powszechnie uznawane pierwszeństwo podziału na hetero- i homoseksualizm wynika stąd, że jedną z najsilniejszych norm seksualnych jest nakaz wyboru partnera lub partnerki płci przeciwnej. Wykroczenie przeciw tej normie jest o wiele mocniej napiętnowane niż przekraczanie innych, pomniejszych norm odnoszących się do seksualności. Niemniej logika queer kwestionuje sens kategorii homo i hetero. Na przykład uważająca się za lesbijkę Pat Califia wyznaje, że woli seks sado-masochistyczny z mężczyzną-gejem niż tradycyjny, miękki seks (vanilla sex) z kobietą. Oznacza to, że płeć drugiej osoby nie jest jedynym, ani nawet najważniejszym kryterium doboru partnera, ponieważ ważniejsze dla niej jest zainteresowanie partnera lub partnerki tzw. sceną S/M. Jednocześnie dokonywany przez nią pozornie paradoksalny wybór mężczyzny-geja, a nie mężczyzny heteroseksualnego, podkreśla, że u partnera/partnerki pożądane jest zerwanie z samą ideą normy seksualnej, normy zdefiniowanej w naszym społeczeństwie przede wszystkim jako bycie osobą heteroseksualną. Mamy tu różnicę wewnątrz różnicy zalążek elastycznej tożsamości queerowej, na którą składa się szereg cech odróżniających ją od innych, normatywnych wyborów.

Logika tożsamości queerowej nie wyklucza osób angażujących się przeważnie lub nawet wyłącznie w relacje heteroseksualne, jeżeli pod innym względem ich wybory są niezgodne z normą seksualną. Pojawia się nawet pytanie, czy tę teoretyczną granicę można przesunąć jeszcze dalej i powiedzieć, że queer są wszyscy, którzy nie uznają normy seksualnejnawet jeżeli ich upodobania są z tą normą zbieżne? Może w idealnym świecie wszyscy ludzie są queer? Może również taki utopijny sens kryje się pod hasłem queer nation? Opcja queerowa wydaje się asymptotycznie zbieżna z postawą liberalną, uniwersalizmem wolności seksualnej. Mimo że w praktyce ruch queer nation nie jest aż tak szeroko zdefiniowany, nawet próba zgrupowania różnych nienormatywnych seksualności pod jednym sztandarem napotyka na opór grup, które czują się w tej koalicji zepchnięte na margines. Różnice między najpilniejszymi politycznymi celami gejów, lesbijek, osób biseksualnych, transseksualnych i innych są często na tyle znaczące, że koalicja queerowa ma szanse powodzenia tylko w niektórych konkretnych działaniach wspólnych dla tych różnorodnych grup, a także w dążeniu do zmiany ogólnego nastawienia do norm seksualnych.

Trudno dziś zdecydować, czy ten szeroki charakter idei queerowej okaże się na gruncie polskim jej siłą, czy słabością. Dziś przede wszystkim idea ta jest narażona na barierę niezrozumienia. Kategoria queer nie jest dobrze zakorzeniona i nie jest dobrze znana nawet w środowisku działaczy gejowskich i lesbijskich. Nie wiadomo też, na jakie konkretne działania mogłaby się przekładać. Czy na przykład z pozycji queer można skutecznie domagać się wprowadzenia konstytucyjnego zakazu dyskryminacji ze względu na orientację seksualną? Czy taki postulat w ogóle byłby dla queerowców pożądany? Być może zamiast o orientacji woleliby mówić preferencjach, lub wręcz o wyborach, ponieważ terminy te zakładają większą elastyczność. A może (hipotetyczni dziś) queerowi koalicjanci uznaliby taki zapis za niepotrzebny, uważając, że ważniejsze są szczegółowe rozstrzygnięcia prawne dotyczące np. dziedziczenia, wspólnoty podatkowej, adopcji, itp.

Ale nawet z tych hipotetycznych rozważań przebija inny problem, który jest jeszcze bardziej podstawowy: jest nim słabość polskich środowisk i ruchów gejowskich i lesbijskich, widoczna w działaniach społecznych i politycznych, samoorganizacji, samopomocy, itp. Ruch queer w Stanach Zjednoczonych wyrósł na gruncie istniejącego ruchu gejowskiego, mimo że uformował się w opozycji do niego i na fali krytyki jego słabości w obliczu zagrożenia AIDS. W Polsce nie ma podobnego gruntu w postaci istniejącego i widocznego aktywizmu i nie ma tradycji oddolnych inicjatyw politycznych. Nie ma też oczywistej zgody co do pożądanych celów działania, ani presji wynikającej z poczucia silnego zagrożenia. Oczywiście sytuacja ta może ulec zmianie, ale obecnie ruchy gejowskie i lesbijskie w Polsce odwzorowują ogólną słabość pozarządowych organizacji non-profit, a zaangażowanie osób, których mogłyby dotyczyć, jest znikome. Kilka lat temu na mainfestację gay pride w Warszawie przyszły dwie czy trzy osoby w maskach na twarzy. Później manifestacje te już się nie odbywały; zastąpiły je zamknięte imprezy. Z kolei w dniu, w którym piszę ten artykuł, w znanym warszawskim lokalu gejowskim odbędzie się koncert z okazji Światowego Dnia Walki z AIDS. Informacje o tym podało radio oraz Gazeta Stołeczna. Oczywiście lokal nie został przedstawiony szerokiej publiczności jako gejowski. Czy należy uznać to za sukces, porażkę, sukces połowiczny?

Jeżeli kategoria queer zostanie w tych warunkach w ogóle zauważona, mogłaby w pierwszej kolejności posłużyć za pretekst do dyskusji nad obecną sytuacją. Rozważanie politycznych funkcji kategorii queer najlepiej rozpocząć od rozpoznania tych praktyk politycznych, którym ruch queer się przeciwstawił. W Stanach Zjednoczonych nacisk na afirmację własnej tożsamości homoseksualnej (a więc ruch gejowski, a także lesbijski, przed squeerowaniem) odwzorowuje polityczne funkcje tożsamości etnicznej (wcześniejszy ruch homophile wzorował się na teorii walki klasowej, która jednak została zdyskredytowana w Ameryce w okresie zimnej wojny). Mniejszości etniczne domagają się równych praw, a niekiedy także pewnych przywilejów mających naprawić skutki braku równych praw w przeszłości. Stosują przy tym strategie asymilacyjne, tzn. podkreślają, że członkowie mniejszości są takimi samymi obywatelami, jak wszyscy inni, a jednocześnie budują grupy politycznego nacisku, na przykład wystawiając kandydatów i dyscyplinując członków mniejszości do wspólnego głosowania w wyborach. Tego rodzaju taktyka, typowa na amerykańskiej scenie politycznej, gdzie ścierają się racje różnych grup etnicznych, opiera się na przekonaniu, że w jedności siła. Dlatego tożsamość mniejszości buduje się poprzez ujednolicenie cech i eliminację różnic, przez co niewystarczająco dopasowani przedstawiciele mniejszości mogą paść ofiarą dyskryminacji ze strony większości tejże mniejszości, decydującej o jej charakterze. Znana jest na przykład homofobia cechująca środowiska czarnych Amerykanówczęścią mitu tej grupy etnicznej jest przekonanie, że czarni Amerykanie płci męskiej to prawdziwi mężczyźni, w związku z czym Afro-Amerykanie nie mogą tolerować homoseksualizmu we własnym gronie. Przekładając tę logikę polityczną na realia osób o nienormatywnych preferencjach seksualnych należy powiedzieć, że ruch queer przeciwstawia się podobnym wykluczeniom, dokonywanym na przykład wobec osób biseksualnych (postrzeganych jako nie całkiem homoseksualne albo uciekające przed swoją prawdziwą tożsamością), osób transseksualnych, itd. Jednocześnie naraża się na zarzut obniżonej skuteczności politycznej.Wewnątrz ruchu queer toczą się rozmaite spory. Z jednej strony obrońcy modelu etnicznego wskazują, że kategoria queer pomija istotne różnice, np. konkretne potrzeby osób transseksualnych, i że w gruncie rzeczy tożsamość queer jest zakamuflowaną wersję tożsamości gejowskiej, która się uniwersalizuje i narzuca wszystkim mniejszościom seksualnym. Z drugiej strony niektórzy działacze gejowscy uważają, że uznając wagę różnicy nie należy zapominać o grupowej tożsamości np. tożsamość mężczyzn odczuwających pociąg seksualny do innych mężczyznktóra jest konieczna, by skutecznie domagać się swoich praw na forum współczesnej polityki. Sytuacja w Ameryce jest więc dość skomplikowana i nie jest jasne, czy przystaje ona do rzeczywistości polskiej. Jeżeli uznać, że ruch queer wyrósł na gruncie ruchu gejowskiego wzorującego się na tożsamości etnicznej oraz że ukształtował się w opozycji do niego, to nie wiadomo, czy scenariusz ten da się u nas powtórzyć. Po pierwsze, nie wiadomo czy funkcjonujący w Polsce model tożsamości w odniesieniu do preferencji seksualnych jest rzeczywiście „etniczny. Bezpośrednich odwołań do etniczności w ogóle w nim nie ma, zresztą ich użyteczność byłaby wątpliwa, skoro we współczesnej Polsce nie ma tradycji walki o prawa mniejszości etnicznych, a napięcia etniczne w przeszłości oraz w innych krajach Europy Środkowej i Wschodniej rzadko znajdowały rozwiązania, które uznać by można za pożądany cel polityczny. Uwewnętrzniony przez polskich gejów i lesbijki model tożsamości homoseksualnej może być etniczny (choć w nieuświadomiony sposób), ale wcale nie musi. Nie można wykluczyć, że jest bliższy kategoriom queerowym, niż zwykło się przypuszczać. Hybrydyczna tożsamość queerowa ma w Polsce swoich zwolenników (przeważnie znawców queer theory). Często są to osoby, które nie czują się dobrze wpisane w zbyt jednolite ramy tożsamości grupowej. Chociaż jest ich niewiele, ta niska liczebność może się oczywiście zmienić, zwłaszcza że w szkołach i na uniwersytetach coraz wyraźniej rysuje się dwoistość postaw i wyglądu: są grzeczne dzieci ubrane po bożemu i są różne style alternatywne, a wśród nich pewna otwartość na kwestie tożsamościowe w ogóle, włączając w to refleksję nad własnymi preferencjami seksualnymi i konsekwencjami tych i innych wyborów dla sposobu, w jaki określa się własną tożsamość. Taka otwartość i refleksyjność staje się modna, chociaż trudno powiedzieć, że to już obowiązujący styl. Nie można jednak wykluczyć, że tzw. niewidzialna ręka rynku pociągająca za tzw. dźwignię handlu skutecznie rozpowszechni w Polsce postawy zaimportowane z Zachodu (albo przynajmniej pewne zewnętrzne ich oznaki), dostarczając sposobów i środków młodzieży chętnej, by kontestować zastane normy i wartości. Nie liczyłbym tu na same dobre intencje reklamodawców, ale na to, że tworzone przez nich sugestywne przekazy dostarczają różnorodnych wzorców, wytwarzając obszar znacznej swobody działań symbolicznych. Obszar ten powiększa się ze względu na coraz powszechniejszą znajomość języków obcych, podróże, kontakty zawodowe za granicą, itd. Mówiąc bardziej ogólnie, zapowiedziane przez profesor Marię Janion przechodzenie od paradygmatu romantycznego do fantazmatycznego oznacza nie tylko zmianę tożsamości, ale zmianę samej struktury tożsamości: jest to przejście od tożsamości trwałej, domagającej się odkrycia i możliwie jednoznacznej ekspresji, do tożsamości płynnej, domagającej się ciągłego podejmowania wyborów i wielokrotnych aktów autokreacji.Naturalnym miejscem swobodnej autokreacji są ulice miast, uniwersytety, galerie sztuki, kluby. W Polsce niewiele jest miejsc, gdzie można manifestować wybory wychodzące poza przyjęte normy. Klubów i lokali gejowskich i lesbijskich jest niewiele, i tylko w dużych miastach. Ośrodków, w których odbywają się np. spotkania dyskusyjne jest jeszcze mniej, a niektóre z nich są permanentnie zagrożone utratą lokali, między innymi ze względu na fatalną kondycję finansową. Nie ma w ogóle dzielnic licznie zamieszkiwanych przez geje i lesbijkii nie będzie, dopóki ceny mieszkań zasadniczo nie zbliżą się do zasobności naszych portfeli. Co prawda dzięki temu nie powstają tzw. gejowskie getta, ale jednocześnie jesteśmy pozbawieni przestrzeni, w której mogłaby tworzyć się grupowa tożsamość osób określających się jako homoseksualne, i które mogłyby stanowić swoisty azyl, zwłaszcza dla młodych ludzi zmagających się ze swoimi „odmiennymi skłonnościami. Ich sytuacja jest wyjątkowo trudna, bo zwykle nie mają dokąd udać się ze swoim problemem. Jednak czy te trudne warunki pomogą nam „przeskoczyć etap silnej tożsamości grupowej i przejść bezpośrednio do jakiejś odmiany tożsamości queerowej?Jedną z kilku poważnych przeszkód w rozpowszechnieniu się idei queerowych w Polsce jest małe otwarcie na kategorię gender (nb. też brakuje polskiego terminu). Z pewnością nie byłoby queer theory bez gender. Uświadomienie kulturowych uwarunkowań płci i seksualności, ich odnaturalnienie to sam początek drogi. Na szczęście pojawiły się przekłady niektórych podstawowych tekstów (m.in. Historia seksualności Michela Foucault), na Uniwersytecie Warszawskim powstał kierunek gender studies, a na Uniwersytecie Wrocławskim odbywają się spotkania poświęcone tej problematyce. Niestety, kategoria gender nie jest na co dzień obecna w publicznym dyskursie, i co gorsza, nie funkcjonuje na równych prawach z innymi ideami. Ale na 8-marcową manifestację feministek przyszły o wiele więcej niż trzy osoby, a poza tym miały na sobie peruki, a nie maski. Queerowcy powinni chyba zawrzeć koalicję z genderowcami, czyli z feministkamiktóra to koalicja ma oczywiście swoje tradycje. Pomijając rozważania teoretyków, wskazał na nią m.in. Edmund White w eseju Kultura seksualna przedrukowanym w Literaturze na świecie, a w zeszłym roku zilustrował Pedro Almodóvar filmem Wszystko o mojej matce, który zadedykował ...kobietom, które grają, mężczyznom, którzy grają i stają się kobietami...

Źródło : TEKST UKAZAŁ SIĘ W "FURII PIERWSZEJ", FEMINISTYCZNYM CZASOPISMIE LESBIJSKIM (SERIA "GENDER STUDIES", GRUDZIEŃ 2000/ http://www.nts.uni.wroc.pl/tv.html

17 maja - Dzień walki z homofobią i transfobią

2010-05-17T11:04:00.001+02:00

Przykrywka żeńsko-męska

2010-05-14T18:23:00.002+02:00

"W każdej ludzkiej istocie zachodzi chwiejność między jedną płcią a drugą i często tylko strój pozwala zachować pozór męski lub niewieści, a pod spodem kryje się coś wręcz przeciwnego niż na wierzchu."

Virginia Woolf, Orlando

If queer theory were my lover...

2010-05-14T08:51:00.001+02:00

(Gdyby teoria queer była moim kochankiem)Nathan Long A version of this paper was given at the Parameters of Desire conference in Bielsko-Biala, Poland, June 8-11, 2003.

STRESZCZENIE: Poniższy tekst powstał w oparciu o wystąpienie na konferencji queerowej „Parametry pożądania”, która odbyła się w Bielsku-Białej w dniach 8-11 czerwca 2003 roku. „Gdyby teoria queer była moim kochankiem” stanowi próbę analizy roli teorii queer w Akademii przy wykorzystaniu i połączeniu różnych gatunków i technik, takich jak wypowiedź osobista, esej akademicki, pytania, humor, performance oraz alegoria. W pracy tej autor, zajmując antyinstytucjonalne stanowisko, przygląda się wpływowi Akademii na jednostki, które w niej funkcjonują; relacji, w jakiej my, teoretyczki i teoretycy queer, ustawiamy się do naszej odmienności oraz teorii. Stara się on również odpowiedzieć na pytanie, czy celem teorii queer jest akceptacja w strukturach Akademii, czy raczej powinna ona dążyć do podważenia statusu quo Akademii.

Cały tekst dostępny jest tu: http://www.interalia.org.pl/pl/artykuly/20082009_3/02_if_queer_theory_were_my_lover.htm

W maju - queer!

2010-05-14T08:44:00.001+02:00

Freakness

2010-05-13T22:44:00.003+02:00

fot. Diane Arbus

We are queer, we are here...

2010-04-29T12:19:00.004+02:00

"Do końca lat 80-tych słowo 'queer' funkcjonowało w języku angielskim jedynie jako wyzwisko kierowane przeciwko gejom i lesbijkom przez osoby homofobiczne, którym nie podobał się ogromny ruch gejów i lesbijek rozwijający się sukcesywnie od końca lat 60-tych w Stanach Zjednoczonych. Podobnie jak polskie słowo 'ciota' angielskie słowo 'queer' miało na celu wywołanie poczucia wstydu u tych osób, które otwarcie deklarowały swój homoseksualizm. Pod koniec lat 80-tych ruch gejów i lesbijek zaczął zawłaszczać słowo 'queer' do swoich własnych celów, dzięki czemu słowo to zaczęło tracić swój pejoratywny charakter. Skoro geje i lesbijki zaczęli siebie sami nazywać 'queer', ludzie homofibiczni byli zmuszeni stwierdzić, że użycie tego słowa przestało przynosić upragniony skutek, przestało zawstydzać. Na tak przygotowany grunt wkroczyła w 1990 roku Teresa de Laurentis, amerykańska lesbijka i feministka, ze swoją 'queer theory', która bardzo szybko zmieniła się w 'Queer Theory'. Innymi słowy, na początku 'queer theory' była jedną z dziedzin gay and lesbian studies, jednakże, wkrótce okazało się, że jest tak prężna i aktywna, że zaczęła być utożsamiana z całymi gay and lesbian studies. Obecnie 'queer' nie można utożsamić ani z homoseksualizmem ani z biseksualizmem, lecz z wszelkimi nienormatywnymi tożsamościami i zachowaniami seksualnymi, co jest wyrazem wyczerpywania się podziału w kulturze na homo - hetero, a powstawaniem podziału na to, co zgodne z kulturowym status quo i na to, co niezgodne."

Fragment tekstu "Queer Theory - bardzo krótki wstęp" autorstwa Tomasza Jarymowicza

Foto-Trans-Relacje

2010-04-26T18:47:00.014+02:00

fot. Sylwia Wieczeryńska

Skazana na płeć

2010-04-23T09:16:00.002+02:00

Wywiad z Anną Grodzką - transseksualistką, prezeską TransFuzji zamieszczony w "Wysokich Obcasach".
http://www.wysokieobcasy.pl/wysokie-obcasy/1,96950,7745030,Skazana_na_plec.html?as=1&startsz=x

Pytania o gender identity zadajemy ekspertce!

2010-04-21T23:31:00.010+02:00

Spotkania z genderem : Płeć do zmiany- wokół transseksualizmu.

Centrum im.L.Zamenhofa

22 kwietnia 2010 (czwartek)o godz. 18.00

"Osoby, które identyfikują się jako transseksualne, przez znaczną część swego życia dryfują między kobiecością a męskością, prowadząc specyficzną grę z resztą społeczeństwa. Przyjrzenie się ich doświadczeniom pozwala postawić wiele nowych pytań dotyczących gender identity"

Fragment artykułu " Poza binarnym podziałem płci - rzecz o transseksualizmie" autorstwa M. Bieńkowskiej -Ptasznik zamieszczonego w książce pt. "Teatr płci. Eseje z socjologii gender" (red.)M.Bienkowska -Ptasznik, J.Kochanowski.

Cała ona

2010-04-20T18:55:00.000+02:00

fot. Diane Arbus

Herstory - Transstory April Ashley

2010-04-17T12:14:00.007+02:00

April Ashely urodził się w 1935 roku jako chłopiec - George Jamieson. W latach 50-tych pracował w paryskich klubach nocnych udając kobietę, a przychodziło jej to z łatwością, jako że rysy twarzy i sylwetkę miała bardzo kobiece. W 1960 roku, w wieku 25 lat poddała się operacji zmiany płci, będąc jedną z pierwszych osób, które podjęły się temu zabiegowi. April Ashley została okrzyknięta jedną z najpiękniejszych i najlepiej opłacanych modelek swoich czasów, pojawiła się również w Vogue. Angażuje się w różne akcje społeczne, nie ograniczając się do opowiadania się za prawami osób tansseksualnych
.Ashley jako 15-latek

Płeć do zmiany - wokół transseksualizmu

2010-04-15T08:43:00.010+02:00

Małgorzata Bieńkowska-Ptasznik doktor socjologii, pracuje w Instytucie Socjologii UwB.

Feminizująca mama, zafascynowana społecznymi "granicami" płci

Małgorzata Skowrońska socjolożka i romanistka. Żywo zainteresowana problematyką gender i queer.

Już 22 kwietnia (czwartek) o godz. 18.00 kolejny raz spotkamy się z genderem w Centrm im. Ludwika Zamenhofa w Białymstoku!
Pasjonującą dyskusję o sytuacji osób transseksualnych

toczyć będą

dr Małgorzata Bieńkowska- Ptasznik i Małgorzata Skowrońska.

Męski czy żeński?

2010-04-13T19:04:00.004+02:00

Duchamp też była kobietą

2010-04-12T22:16:00.001+02:00

fot. Man Ray

Normy płci - słodkie sny

2010-04-09T18:27:00.004+02:00

Płeć w opakowaniu

2010-04-09T09:18:00.000+02:00

Crossdressing (pisany także cross-dressing) to dosłownie zakładanie ubiorów przynależnych płci przeciwnej. Nazwa pochodzi od połączenia angielskich słów cross, czyli krzyżowy, przeciwny oraz dressing, czyli ubieranie się. Osoba uprawiająca crossdressing to crossdresser. Crossdressing często uważany jest za synonim transwestytyzmu. Pojęcia te leżą bliskie sobie, choć nie muszą być identyczne. Często poprzez crossdressing rozumiany jest sam fakt – czynność przebierania się. Transwestytyzm natomiast ma z definicji dodatkowo pewne podłoże psychiczne. Przy takim rozróżnieniu można by zauważyć, że każdy transwestyta uprawia crossdressing, jednak nie każdy crossdresser musi być transwestytą. Dla przykładu za crossdresserów uznać można aktorów lub komików, którzy przebierają się za kobiety na występach, albo kelnerki czy tancerki ubrane we fraki itp. Za crossdressera można nawet uznać Joannę D’Arc. Jest wiele przyczyn, dla których ludzie „uprawiają” crossdressing. Wymienić tu można crossdressing ze względu na wygodę stroju, crossdressing w celu łamania norm społecznych, crossdressing w celu wyrażenia w pełni swojej natury, crossdressing dla komizmu, aktorstwa, crossdressing w celu wejścia w kręgi gdzie obowiązuje selekcja wg płci i wiele innych. Jednoznaczne określenie relacji pomiędzy transwestytyzmem i crosdressingiem jest niestety niemożliwe, gdyż brak jest autorytatywnych źródeł w tym temacie. W polskiej literaturze naukowej pojęcie crossdressing nie istnieje. Tutaj spotyka się wyłącznie słowo transwestytyzm. Na zachodzie pojęcie transwestytyzm jest raczej unikane (jako zabarwione pejoratywnie), a zamiast niego stosuje się właśnie crossdressing. Dla przykładu leksykon World iQ podaje wprost, że crossdresser nazywany jest także transwestytą. Jednak dalej, ten sam leksykon mówi, że niektórzy poprzez crossdressing określają przebieranie się, za wyjątkiem przebierania związanego z transwestytyzmem. Crossdressing jest praktykowany przez obie płcie jednak u mężczyzn wydaje się być bardziej widoczny przez nierównowagę w normach i nastawieniach do „strojenia się” (widzimy mniejszą transgresję gdy kobieta ubiera męski garnitur).

Tekst udostępniany jest na licencji GNU FDL/ www.crossdressing.pl

Misterna konstrukcja

2010-04-06T10:42:00.006+02:00

Fot. Oiko Petersen

Po drugiej stronie płci...

2010-04-02T10:21:00.004+02:00

Transseksualizm – zaburzenie identyfikacji płciowej polegające na niezgodności między psychicznym poczuciem płci, a biologiczną budową ciała oraz tzw. płcią socjalno-prawną. Termin transseksualizm został po raz pierwszy wprowadzony do literatury przez amerykańskiego seksuologa, D. Caldwella w roku 1949 dla określenia szczególnej odmiany transwestytyzmu. Autor użył wtedy sformułowania "psychopathia transsexualis" dla wyodrębnienia transseksualizmu jako syndromu psychiatrycznego. Wzmianki o transseksualistach pojawiały się w historii dużo wcześniej – bo począwszy od mitologii greckiej, poprzez starożytny Rzym aż do wieku szesnastego i siedemnastego, kiedy to kilku sławnych transseksualistów napisało swoje autobiografie. Transseksualista to osoba, która nie akceptuje swojej płci. Transseksualista jest przekonany, że jego płeć biologiczna jest niezgodna z płcią psychiczną. Uważa, więc, że się urodził nie w takim ciele, w jakim powinien. Osoba, która jest w pełni transseksualna, ma ugruntowany światopogląd odpowiadający odmiennej płci. Czuje, reaguje, myśli, zachowuje się tak, jak osoba płci przeciwnej, i jest to cecha trwała. Zazwyczaj pierwsze objawy transseksualizmu pojawiają się już w dzieciństwie. Nie są one wtedy w pełni uświadamiane, za to w czasie późniejszym okresie są świadomie uwypuklane. Objawy charakterystyczne dla transseksualizmu występują w różnym stopniu nasilenia, zależnie od rodzaju osobowości nim dotkniętej, najczęściej jednostka taka całkowicie odrzuca swoją biologiczną rolę. Należy zaznaczyć, że jest ona anatomicznie bez zarzutu, a jej przynależność do płci biologicznej rzadko budzi wątpliwości. Rysami osobowości, sposobem ubierania się, stylem zachowania, używanym imieniem czy wreszcie stosowaniem odpowiednich form gramatycznych transseksualiści eksponują przynależność do świata kobiet lub mężczyzn zgodnie z własnym poczuciem płci. Osoby transseksualne pragną zazwyczaj pozbyć się także własnych narządów płciowych, by w pełni przynależeć do płci odmiennej. Skłonni są traktować te narządy jako wynik "pomyłki natury". A za tym idzie wstręt do własnych narządów płciowych, niejednokrotnie kończący się próbami samookaleczenia. Co ważne – ta daleko idąca identyfikacja z płcią przeciwną jest trwała – nie jest to czasowo odgrywana rola. To głębokie przekonanie mimo oczywistych sprzeczności doprowadza do depresji, a czasami przypomina nawet system urojeniowy. Niekiedy mówi nawet wręcz o występowaniu w niektórych przypadkach paranoja transseksualis. Myśli o zmianie płci, będące następstwem tych przekonań, są tak trwałym czynnikiem dążeń pacjentów, że przypominają idee nadwartościowe. Osoba taka z całą determinacją dąży do transpozycji płci, widząc w takim zabiegu jedyne rozwiązanie swoich problemów. Pierwszą operacyjną próbę zmiany płci fizycznej (SRS – Sex Reassignment Surgery) dokonano w 1930 roku w Niemczech na duńskim malarzu Einarze Wegnerze. Nowoczesne leczenie transseksualizmu rozpoczęło się wraz głośną operacją zmiany płci, która odbyła się w Danii w roku 1952. Operowano wówczas amerykańskiego żołnierza George’a Jorgensena, który stał się Christiną Jorgensen. Niektóre źródła (Dulko, Imieliński) podają jednak, że Jorgenson nie był w rzeczywistości transseksualistą, lecz homoseksualistą. W Polsce pierwszą operację tego typu przeprowadzono w Szpitalu Kolejowym w Międzylesiu w 1963 roku. Uważa się, że męskie przypadki transseksualizmu (m/k) są 3 razy częstsze od kobiecych (k/m). Badania kliniczne w różnych krajach pokazują sprzeczne wyniki. Szacuje się, że jeden transseksualny mężczyzna (m/k) zdarza się na około 20 000 mężczyzn, a jedna transseksualna kobieta (k/m) przypada na około 50 000 kobiet. DSM-IV podaje natomiast, że do chirurgicznej zmiany płci dąży jedna na 100 000 kobiet i jeden na 30 000 mężczyzn. Relacje te zależą od konkretnego kraju. Ciekawostką jest, że w krajach byłego bloku komunistycznego ilość przypadków k/m jest większa niż m/k. Dla przykładu w Polsce przypadków k/m jest ok. 4 razy więcej niż m/k.

Tekst udostępniany jest na licencji GNU FDL./ www.crossdressing.pl

Uzewnętrznić kobiecą duszę

2010-04-01T17:58:00.002+02:00

fot. Nan Goldin

Pociąg osobowy - rzecz o transseksualizmie

2010-03-28T23:51:00.006+02:00

TRANSformers

2010-03-28T11:41:00.006+02:00

fot. Diane Arbus, Catherina Bruce - Bruce Catherina

Wybornie w Wyborczej

2010-03-22T09:15:00.003+01:00

Znieść podział na odmieńców i normalsów

Joanna Klimowicz

Reaktywowane czasopismo "Furia" nie tylko otwiera drzwi szafy z przemilczeniami. Ono je po prostu rozbija w drzazgi. Podobnie jak cykl dyskusji o genderze, który zaczął się w Białymstoku

Fot. Agnieszka Sadowska / Agencj

Mamy wreszcie nowe - bardzo śmiałe - forum wymiany myśli. To cykliczne spotkania z genderem, które w ciągu najbliższych miesięcy wezmą pod lupę jeden z najbardziej znaczących aspektów życia człowieka - płeć i związaną z nią seksualność. Zaczęły się od czwartkowego spotkania pod przewrotnym tytułem: "Lesbijka, feministka - kobieta nieprawdziwa?". Na pytanie zgodziły się odpowiedzieć twórczynie reaktywowanego pisma feministyczno-lesbijskiego "Furia". Trzy eleganckie, wykształcone dziewczyny: Anna Laszuk (naczelna nieregularnika), Anna Zawadzka i Marta Konarzewska.

Feministka odczarowana

No właśnie - dlaczego taka ładna objazdowa redakcja? - padło nawet pytanie z sali. Dlaczego nie przywiozły ze sobą lesbijki butch w rybaczkach, z owłosionymi nogami, ostentacyjnie żującej gumę? A dlatego, że akurat takiej w redakcji nie ma, żaden to wymuszony PR. Na wieczorną dyskusję z Furiatkami w Centrum im. Zamenhofa przyszedł ponad stuosobowy tłum spragnionych wiedzy.

- Na zajęciach ze studentami zapytałam kim jest kobieta i otworzyłam worek ze stereotypami: zadbana, w sukience, nie przeklina, matka-Polka... Co to znaczy, że jesteśmy wytresowane w kobiecości? - pytała Małgorzata Skowrońska, socjolożka i romanistka, gospodyni spotkań z genderem.

- Ten model kobiecości nie zmienił się od XIX wieku. Aktualny to on nie jest - zaczęła Anna Laszuk. A jej koleżanki dodawały ze śmiechem: - Co nie znaczy, że "lejemy" na to, jak wyglądamy. Pudrujemy nos przed publicznym występem. Lubimy podawać obiad bliskim osobom. Feministka została odczarowana.

Poznaliśmy więc poglądy gości na schematyczny podział na płcie, role społeczne, preferencje seksualne, gotowe wzorce serwowane w serialach czy rolę feministek w debacie aborcyjnej. Ale nie tylko ich osobiste zdania - także dochodzące do głosu w Stanach i Europie trendy. I dowiedzieliśmy się, że wykluczający podział bywa krzywdzący, opresyjny. Właśnie z USA na polskie wydziały uczelniane przeniknął dość kontrowersyjny postulat postpłciowości, w myśl którego nie ma płci, nie ma jednej normy, a wszystko kształtujemy dowolnie.

Tęsknota za furią

Jak bardzo złożone są postawy ludzkie wobec płci, możemy przeczytać w pierwszym numerze reaktywowanej "Furii".

- Po co nam skrzydlata i wściekła "Furia"? - prowokacyjnie pytała autorki Małgorzata Skowrońska.

- To skandal, że nie było do tej pory pisma dla osób, które nie są heteronormatywne - odpowiedziała Anna Laszuk. - Tęskniłam po tym jak "Furia Pierwsza" zniknęła, więc wzięłam się do roboty.

A "Furia Pierwsza" była literackim feministycznym czasopismem lesbijskim, które w latach 1997-2001 wydawało stowarzyszenie OLA-Archiwum. Przeznaczone dla osób, które wolą "górną półkę", gdy przestało się ukazywać, wręcz osierociło stałe czytelniczki. Nowe pokolenie tropiło archiwalne numery po bibliotekach i prywatnych zbiorach. Nic nie wypełniło pustki. Anna Laszuk, dziennikarka radia TOK FM, publicystka i autorka książki "Dziewczyny, wyjdźcie z szafy!" sama była taką osieroconą czytelniczką i czuła, że coś trzeba z tym zrobić. Jak wyznaje we wstępniaku, kopa dały jej słowa Joanny Piotrowskiej, szefowej Feminoteki, która pyta w takich chwilach "To gdzie jest ta Trzeba, która przyjdzie i zrobi?". Anka pomyślała: Widzę ją w lustrze. Do roboty!

Rok trwały przygotowania i oto mamy nową "Furię" - córkę "Furii Pierwszej". Ponad 140 stron do czytania, nie przypomina już dawnego skromnego zinu, jest bardziej radykalna, nowoczesna, nie przeznaczona tylko dla lesbijek. Jest w niej miejsce na tematykę biseksualizmu, osób drag czy queer, dla ruchu LGBT, który krąży wokół tematu widoczności osób nieheteroseksualnych, walki z homofobią i związków partnerskich.

"Furia" została dobrze przyjęta przez środowisko, ale podoba się też "heterykom". Pani korektorka z redakcji, mama czterech córek, nie może się doczekać, kiedy dostanie zlecenie na drugi numer pisma - wszystko inne, przy czym pracuje, wydaje jej się po "Furii" śmiertelnie nudne. Mnie też się podoba. To kawał dobrej - nie tylko naukowej - literatury.

Nie wszyscy chcą i mogą żyć w heteromatrixie

Ujęła mnie odwaga - czasem wręcz ekshibicjonizm - w podejmowaniu trudnych tematów. Jak choćby artykuł Aleksandry Sowy z krakowskiego oddziału Kampanii Przeciw Homofobii, naukowo rozbierający na czynniki pierwsze biseksualizm. I opatrzony post scriptum z refleksją autorki, dla której jest on "Kompromisem i bezwzględnością. Wkurwieniem i chęcią zmiany. Pokorą i zrozumieniem. Ekshibicjonizmem i wstydem. Ale przede wszystkim jest świadomością niewiedzy. I przede wszystkim o samej sobie".

Albo otwierający oczy reportaż Katarzyny Szustow o klubie "Wotever" w Londynie, gdzie "Nieważne, czy ktoś jest kobiecą kobietą, męską kobietą, kobiecym mężczyzną, czy męskim mężczyzną, czy ma pięćdziesiąt lat i nosi spódnice, choć powinien spodnie, czy jest na wózku inwalidzkim. Wotever to miejsce, gdzie jesteś sobą. Nikt cię nie wyśmieje". W zabawny sposób powstała jego nazwa. Otóż współzałożyciel/ka kabaretu Ingo pochodzi ze Szwecji i często odwiedza rodzinny dom. Raz na lotnisku zamawiał/a poranną kawę i bardzo zmęczony chłopak za ladą zapytał: "How can I help you, sir...madam... whatever?" Nie powiedział tego złośliwie, tylko zabrakło mu słowa. W języku angielskim "whatever" (od jego fonetycznego zapisu powstała nazwa klubu) oznacza: cokolwiek, jakkolwiek - w pozytywnym znaczeniu, czyli łączącym, scalającym możliwości, niedopowiedzenia. Taki jest ten klub. A zastanówmy się, czy u nas taki jest? Czy dorośliśmy już do tego, by taki powstał? Czy jest miejsce, do którego może pójść się pobawić, a może i poznać kogoś bliskiego np. transseksualny mężczyzna (w trakcie lub po kuracji hormonalnej), który szuka partnerki? Hmmm... Trudna sprawa.

Początki uświadamiania sobie "inności" i zabiegania o akceptację nie są łatwe, zresztą na żadnym etapie walka o własne szczęście, komfort, o należący się każdemu - jak pisze któraś z autorek - szacunek, łatwa nie jest. Literaturoznawczyni Marta Konarzewska pamięta okropne pierwsze rozmowy z rodziną nad przysłowiowym wigilijnym karpiem. Dziś już wie, że nie można do wszystkiego podchodzić tak śmiertelnie serio. W "Furii" można przeczytać jej nasycone erotyzmem opowiadania.

Ostatnio Marta jechała z Łodzi pociągiem na spotkanie promocyjne do Warszawy. W przedziale - jeszcze dwie kobiety. Nauczycielka z gimnazjum, opowiadająca o tym, że lubi krzyczeć na dzieci. I jej koleżanka, dodająca: - "Szkoda, że nie można ich bić". Marta - choć musiała przygotować się do spotkania - nie wyciągnęła "Furii" z torby, nie zaryzykowała starcia z "mainstreemowymi" poglądami. Gdy wracała naładowana pozytywną energią do Łodzi, już nie chowała czasopisma. Otworzyła je w przedziale i od deski do deski przeczytała własny artykuł. A co! Z każdym krokiem będzie łatwiej.

Marzę, by móc o tym pogadać jak o filmie

"Furia" zrobiła też furorę w Białymstoku, ale przede wszystkim pokazała, jak bardzo środowisko uczelniane tęskni za dyskusją na ten temat.

- Wychowywałem się w konserwatywnym środowisku. Moja 93-letnia mama nawet dziś, jak wychodziłem, pouczyła mnie, że człowiek wierzący nie powinien na takich spotkaniach się pokazywać - przyznał się Paweł Karpowicz, socjolog i psycholog. - Dlatego postawy homofobiczne musiałem kiedyś przepracować wewnątrz siebie. Z radością przyjmuję taką otwartą dyskusję, ona powinna toczyć się w całym kraju. Będę czytał wasze pismo, życzę sukcesów.

- Tydzień temu przeczytałem na portalu internetowym informację, że w jakimś niewielkim miasteczku w USA odwołano bal szkolny, bo jedna z par była jednopłciowa i "nieodpowiednio do płci" ubrana. Zszokowało mnie, że takie rzeczy dzieją się jeszcze w tej epoce - dodał inny gość spotkania. - Może to było prowincjonalne miasteczko, ale u nas tym bardziej nikt nie odważy się swych potrzeb nawet artykułować.

- Na moim wydziale brakuje podejmowania ważnych tematów, związanych z płcią, seksualnością - odważnie wystąpiła studentka pedagogiki Anna Kozicka. - Nie mamy rozmów o molestowaniu, gender, queer. Ba, podejrzewam, że niewiele osób na moim roku wie, co ten ostatni termin oznacza. Skoro tak jest na studiach, przygotowujących pedagogów, którzy mają pomóc drugiemu człowiekowi odnaleźć się w świecie, to jak jest z resztą mieszkańców Białegostoku? Ludzie krytykują marsze równości, wyznaczane są miejsca dla "odmieńców" i "normalsów", a te stereotypy wynikają z braku wiedzy. Marzę o tym, by o tematach queer i gender można było pogadać jak o filmie, na którym się ostatnio było w kinie.

Głównym dystrybutorem "Furii" jest Fundacja Feminoteka. Informacje o sprzedaży nieregularnika (w cenie 25 zł) znajdują się na stronie www.feminoteka.pl

Źródło: Gazeta Wyborcza Białystok

Zachęta

2010-03-20T21:00:00.003+01:00

rys. Wojciech Fangor

„Płeć? Sprawdzam! Kobiecość i męskość w sztuce Europy Wschodniej” to pierwszy reprezentatywny przegląd sztuki wschodnioeuropejskiej poświęconej problematyce ról płciowych od lat 60. ubiegłego wieku. Wystawa śledzi przemiany, jakim ulegały w sztuce stereotypowe wyobrażenia na temat ról kobiet i mężczyzn w konkretnych warunkach społeczno-politycznych.
Panorama sięga od Albanii przez Mołdawię i NRD do Polski. Zdecydowana przewaga kobiet. Zdecydowana przewaga nazwisk brzmiących obco nawet dla kogoś, kto ma słuch na najnowszą sztukę. Takie jest założenie tej wystawy - wydobyć to, co do tej pory ukryte.

"Płeć? Sprawdzam. Kobiecość i męskość w sztuce Europy Wschodniej", kuratorka Bojana Pejić, Zachęta, Warszawa, 20 marca - 13 czerwca

Nie jesteśmy obrażone! Kipi w nas FURIA!

2010-03-19T10:44:00.028+01:00

fot. Sylwia Wieczeryńska

Furia! Furia! FUUUUURIAAAAA!!!

2010-03-18T09:28:00.005+01:00

" A kiedy mowa o kobietach, zawsze pamiętajcie o Furii! Bez furii kobieta zbyt często i łatwo zmienia się w "kobietę". Oczywistą, a więc nieprawdziwą. Wytresowaną w "kobiecości", a więc przeznaczona dla czegoś lub kogoś, nie dla siebie. Naprawdę, Furia nie spada nam z nieba. Ona jest z nas."

Czwartkowe FURIAtki

2010-03-17T15:32:00.016+01:00

Anna Laszuk, redaktorka naczelna "Furii", dziennikarka radia TOK FM, publicystka, autorka książki "Dziewczyny wyjdźcie z szafy". Twierdzi, że: "Grzeczne dziewczynki idą do nieba, niegrzeczne dziewczynki idą dokąd chcą".

Anna Zawadzka, socjolożka i dziennikarka. Członkini Archiwum Etnograficznego UW. Współtwórczyni zespołu Duldung. Współprowadzi audycję "Lepiej późno niż wcale" w radiu TOK FM.

Marta Konarzewska, literaturoznawczyni. Związana z Ośrodkiem Gender/Queer Studies WZSW w Łodzi, pismem "Portret", łódzkim klubem "Krytyki Politycznej". Przygotowuje publikację o polskiej literaturze lesbijskiej.

Rozmowę z "Furią" poprowadzi:

Małgorzata Skowrońska - (ur. 1981) socjolożka i romanistka. Do życia potrzebuje muzyki i spotkań z ludźmi. Wyznawczyni ideologii kawy o każdej porze dnia i nocy. Żywo zainteresowana problematyką gender i queer